"sriimad bhagavad giitaa

Bhagavad Gita in Velthuis romanization
Other scripts and font information

adhyaaya 1 • arjunavi.saadayoga

prathamo.adhyaayaH

dh.rtaraa.s.tra uvaaca\|
dharmak.setre kuruk.setre samavetaa yuyutsavaH	\|
maamakaaH paaN.davaa"scaiva kimakurvata sa.mjaya	\|\|1\|\|
sa.mjaya uvaaca\|
d.r.s.tvaa tu paaN.davaaniika.m vyuu.dha.m duryodhanastadaa	\|
aacaaryamupasa.mgamya raajaa vacanamabraviit	\|\|2\|\|
pa"syaitaa.m paaN.duputraaNaamaacaarya mahatii.m camuum	\|
vyuu.dhaa.m drupadaputreNa tava "si.syeNa dhiimataa	\|\|3\|\|
atra "suuraa mahe.svaasaa bhiimaarjunasamaa yudhi	\|
yuyudhaano viraa.ta"sca drupada"sca mahaarathaH	\|\|4\|\|
dh.r.s.taketu"scekitaanaH kaa"siraaja"sca viiryavaan	\|
purujitkuntibhoja"sca "saibya"sca narapu.mgavaH	\|\|5\|\|
yudhaamanyu"sca vikraanta uttamaujaa"sca viiryavaan	\|
saubhadro draupadeyaa"sca sarva eva mahaarathaaH	\|\|6\|\|
asmaaka.m tu vi"si.s.taa ye taannibodha dvijottama	\|
naayakaa mama sainyasya sa.mj~naartha.m taanbraviimi te	\|\|7\|\|
bhavaanbhii.sma"sca karNa"sca k.rpa"sca samiti.mjayaH	\|
a"svatthaamaa vikarNa"sca saumadattistathaiva ca	\|\|8\|\|
anye ca bahavaH "suuraa madarthe tyaktajiivitaaH	\|
naanaa"sastrapraharaNaaH sarve yuddhavi"saaradaaH	\|\|9\|\|
aparyaapta.m tadasmaaka.m bala.m bhii.smaabhirak.sitam	\|
paryaapta.m tvidamete.saa.m bala.m bhiimaabhirak.sitam	\|\|10\|\|
ayane.su ca sarve.su yathaabhaagamavasthitaaH	\|
bhii.smamevaabhirak.santu bhavantaH sarva eva hi	\|\|11\|\|
tasya sa.mjanayanhar.sa.m kuruv.rddhaH pitaamahaH	\|
si.mhanaada.m vinadyoccaiH "sa"nkha.m dadhmau prataapavaan	\|\|12\|\|
tataH "sa"nkhaa"sca bherya"sca paNavaanakagomukhaaH	\|
sahasaivaabhyahanyanta sa "sabdastumulo.abhavat	\|\|13\|\|
tataH "svetairhayairyukte mahati syandane sthitau	\|
maadhavaH paaN.dava"scaiva divyau "sa"nkhau pradaghmatuH	\|\|14\|\|
paa~ncajanya.m h.r.siike"so devadatta.m dhana.mjayaH	\|
pauN.dra.m dadhmau mahaa"sa"nkha.m bhiimakarmaa v.rkodaraH	\|\|15\|\|
anantavijaya.m raajaa kuntiiputro yudhi.s.thiraH	\|
nakulaH sahadeva"sca sugho.samaNipu.spakau	\|\|16\|\|
kaa"sya"sca parame.svaasaH "sikhaN.dii ca mahaarathaH	\|
dh.r.s.tadyumno viraa.ta"sca saatyaki"scaaparaajitaH	\|\|17\|\|
drupado draupadeyaa"sca sarva"saH p.rthiviipate	\|
saubhadra"sca mahaabaahuH "sa"nkhaandadhmuH p.rthakp.rthak	\|\|18\|\|
sa gho.so dhaartaraa.s.traaNaa.m h.rdayaani vyadaarayat	\|
nabha"sca p.rthivii.m caiva tumulo vyanunaadayan	\|\|19\|\|
atha vyavasthitaand.r.s.tvaa dhaartaraa.s.traankapidhvajaH	\|
prav.rtte "sastrasa.mpaate dhanurudyamya paaN.davaH	\|\|20\|\|
h.r.siike"sa.m tadaa vaakyamidamaaha mahiipate	\|
arjuna uvaaca\|
senayorubhayormadhye ratha.m sthaapaya me.acyuta	\|\|21\|\|
yaavadetaanniriik.se.aha.m yoddhukaamaanavasthitaan	\|
kairmayaa saha yoddhavyamasminraNasamudyame	\|\|22\|\|
yotsyamaanaanavek.se.aha.m ya ete.atra samaagataaH	\|
dhaartaraa.s.trasya durbuddheryuddhe priyacikiir.savaH	\|\|23\|\|
sa.mjaya uvaaca\|
evamukto h.r.siike"so gu.daake"sena bhaarata	\|
senayorubhayormadhye sthaapayitvaa rathottamam	\|\|24\|\|
bhii.smadroNapramukhataH sarve.saa.m ca mahiik.sitaam	\|
uvaaca paartha pa"syaitaansamavetaankuruuniti	\|\|25\|\|
tatraapa"syatsthitaanpaarthaH pit.Rnatha pitaamahaan	\|
aacaaryaanmaatulaanbhraat.Rnputraanpautraansakhii.mstathaa	\|\|26\|\|
"sva"suraansuh.rda"scaiva senayorubhayorapi	\|
taansamiik.sya sa kaunteyaH sarvaanbandhuunavasthitaan	\|\|27\|\|
k.rpayaa parayaavi.s.to vi.siidannidamabraviit	\|
arjuna uvaaca\|
d.r.s.tvema.m svajana.m k.r.sNa yuyutsu.m samupasthitam	\|\|28\|\|
siidanti mama gaatraaNi mukha.m ca pari"su.syati	\|
vepathu"sca "sariire me romahar.sa"sca jaayate	\|\|29\|\|
gaaN.diiva.m sra.msate hastaattvakcaiva paridahyate	\|
na ca "saknomyavasthaatu.m bhramatiiva ca me manaH	\|\|30\|\|
nimittaani ca pa"syaami vipariitaani ke"sava	\|
na ca "sreyo.anupa"syaami hatvaa svajanamaahave	\|\|31\|\|
na kaa"nk.se vijaya.m k.r.sNa na ca raajya.m sukhaani ca	\|
ki.m no raajyena govinda ki.m bhogairjiivitena vaa	\|\|32\|\|
ye.saamarthe kaa"nk.sita.m no raajya.m bhogaaH sukhaani ca	\|
ta ime.avasthitaa yuddhe praaNaa.mstyaktvaa dhanaani ca	\|\|33\|\|
aacaaryaaH pitaraH putraastathaiva ca pitaamahaaH	\|
maatulaaH "sva"suraaH pautraaH "syaalaaH sa.mbandhinastathaa	\|\|34\|\|
etaanna hantumicchaami ghnato.api madhusuudana	\|
api trailokyaraajyasya hetoH ki.m nu mahiik.rte	\|\|35\|\|
nihatya dhaartaraa.s.traannaH kaa priitiH syaajjanaardana	\|
paapamevaa"srayedasmaanhatvaitaanaatataayinaH	\|\|36\|\|
tasmaannaarhaa vaya.m hantu.m dhaartaraa.s.traansvabaandhavaan	\|
svajana.m hi katha.m hatvaa sukhinaH syaama maadhava	\|\|37\|\|
yadyapyete na pa"syanti lobhopahatacetasaH	\|
kulak.sayak.rta.m do.sa.m mitradrohe ca paatakam	\|\|38\|\|
katha.m na j~neyamasmaabhiH paapaadasmaannivartitum	\|
kulak.sayak.rta.m do.sa.m prapa"syadbhirjanaardana	\|\|39\|\|
kulak.saye praNa"syanti kuladharmaaH sanaatanaaH	\|
dharme na.s.te kula.m k.rtsnamadharmo.abhibhavatyuta	\|\|40\|\|
adharmaabhibhavaatk.r.sNa pradu.syanti kulastriyaH	\|
strii.su du.s.taasu vaar.sNeya jaayate varNasa.mkaraH	\|\|41\|\|
sa.mkaro narakaayaiva kulaghnaanaa.m kulasya ca	\|
patanti pitaro hye.saa.m luptapiN.dodakakriyaaH	\|\|42\|\|
do.sairetaiH kulaghnaanaa.m varNasa.mkarakaarakaiH	\|
utsaadyante jaatidharmaaH kuladharmaa"sca "saa"svataaH	\|\|43\|\|
utsannakuladharmaaNaa.m manu.syaaNaa.m janaardana	\|
narake.aniyata.m vaaso bhavatiityanu"su"sruma	\|\|44\|\|
aho bata mahatpaapa.m kartu.m vyavasitaa vayam	\|
yadraajyasukhalobhena hantu.m svajanamudyataaH	\|\|45\|\|
yadi maamapratiikaarama"sastra.m "sastrapaaNayaH	\|
dhaartaraa.s.traa raNe hanyustanme k.sematara.m bhavet	\|\|46\|\|
sa.mjaya uvaaca\|
evamuktvaarjunaH sa.mkhye rathopastha upaavi"sat	\|
vis.rjya sa"sara.m caapa.m "sokasa.mvignamaanasaH	\|\|47\|\|

.o tatsaditi "sriimadbhagavadgiitaasuupani.satsu brahmavidyaayaa.m yoga"saastre "sriik.r.sNaarjunasa.mvaade arjunavi.saadayogo naama prathamo.adhyaayaH ||1||

adhyaaya 2 • saa.mkhyayoga

dvitiiyo.adhyaayaH

sa.mjaya uvaaca\|
ta.m tathaa k.rpayaavi.s.tama"srupuurNaakulek.saNam	\|
vi.siidantamida.m vaakyamuvaaca madhusuudanaH	\|\|1\|\|
"sriibhagavaanuvaaca\|
kutastvaa ka"smalamida.m vi.same samupasthitam	\|
anaaryaju.s.tamasvargyamakiirtikaramarjuna	\|\|2\|\|
klaibya.m maa sma gamaH paartha naitattvayyupapadyate	\|
k.sudra.m h.rdayadaurbalya.m tyaktvotti.s.tha para.mtapa	\|\|3\|\|
arjuna uvaaca\|
katha.m bhii.smamaha.m saa"nkhye droNa.m ca madhusuudana	\|
i.subhiH pratiyotsyaami puujaarhaavarisuudana	\|\|4\|\|
guruunahatvaa hi mahaanubhaavaan"sreyo bhoktu.m bhaik.syamapiiha loke	\|
hatvaarthakaamaa.mstu gurunihaiva bhu~njiiya bhogaan.arudhirapradigdhaan	\|\|5\|\|
na caitadvidmaH kataranno gariiyo yadvaa jayema yadi vaa no jayeyuH	\|
yaaneva hatvaa na jijiivi.saamaste.avasthitaaH pramukhe dhaartaraa.s.traaH	\|\|6\|\|
kaarpaNyado.sopahatasvabhaavaH p.rcchaami tvaa.m dharmasa.mmuu.dhacetaaH	\|
yacchreyaH syaanni"scita.m bruuhi tanme "si.syaste.aha.m "saadhi maa.m tvaa.m prapannam	\|\|7\|\|
na hi prapa"syaami mamaapanudyaadyacchokamuccho.saNamindriyaaNaam	\|
avaapya bhuumaavasapatnam.rddha.m raajya.m suraaNaamapi caadhipatyam	\|\|8\|\|
sa.mjaya uvaaca\|
evamuktvaa h.r.siike"sa.m gu.daake"saH para.mtapa	\|
na yotsya iti govindamuktvaa tuu.sNii.m babhuuva ha	\|\|9\|\|
tamuvaaca h.r.siike"saH prahasanniva bhaarata	\|
senayorubhayormadhye vi.siidantamida.m vacaH	\|\|10\|\|
"sriibhagavaanuvaaca\|
a"socyaananva"socastva.m praj~naavaadaa.m"sca bhaa.sase	\|
gataasuunagataasuu.m"sca naanu"socanti paN.ditaaH	\|\|11\|\|
na tvevaaha.m jaatu naasa.m na tva.m neme janaadhipaaH	\|
na caiva na bhavi.syaamaH sarve vayamataH param	\|\|12\|\|
dehino.asminyathaa dehe kaumaara.m yauvana.m jaraa	\|
tathaa dehaantarapraaptirdhiirastatra na muhyati	\|\|13\|\|
maatraaspar"saastu kaunteya "siito.sNasukhaduHkhadaaH	\|
aagamaapaayino.anityaastaa.mstitik.sasva bhaarata	\|\|14\|\|
ya.m hi na vyathayantyete puru.sa.m puru.sar.sabha	\|
samaduHkhasukha.m dhiira.m so.am.rtatvaaya kalpate	\|\|15\|\|
naasato vidyate bhaavo naabhaavo vidyate sataH	\|
ubhayorapi d.r.s.to.antastvanayostattvadar"sibhiH	\|\|16\|\|
avinaa"si tu tadviddhi yena sarvamida.m tatam	\|
vinaa"samavyayasyaasya na ka"scitkartumarhati	\|\|17\|\|
antavanta ime dehaa nityasyoktaaH "sariiriNaH	\|
anaa"sino.aprameyasya tasmaadyudhyasva bhaarata	\|\|18\|\|
ya ena.m vetti hantaara.m ya"scaina.m manyate hatam	\|
ubhau tau na vijaaniito naaya.m hanti na hanyate	\|\|19\|\|
na jaayate mriyate vaa kadaacinnaaya.m bhuutvaa bhavitaa vaa na bhuuyaH	\|
ajo nityaH "saa"svato.aya.m puraaNo na hanyate hanyamaane "sariire	\|\|20\|\|
vedaavinaa"sina.m nitya.m ya enamajamavyayam	\|
atha.m sa puru.saH paartha ka.m ghaatayati hanti kam	\|\|21\|\|
vaasaa.msi jiirNaani yathaa vihaaya navaani g.rhNaati naro.aparaaNi	\|
tathaa "sariiraaNi vihaaya jiirNaanyanyaani sa.myaati navaani dehii	\|\|22\|\|
naina.m chindanti "sastraaNi naina.m dahati paavakaH	\|
na caina.m kledayantyaapo na "so.sayati maarutaH	\|\|23\|\|
acchedyo.ayamadaahyo.ayamakledyo.a"so.sya eva ca	\|
nityaH sarvagataH sthaaNuracalo.aya.m sanaatanaH	\|\|24\|\|
avyakto.ayamacintyo.ayamavikaaryo.ayamucyate	\|
tasmaadeva.m viditvaina.m naanu"socitumarhasi	\|\|25\|\|
atha caina.m nityajaata.m nitya.m vaa manyase m.rtam	\|
tathaapi tva.m mahaabaaho naiva.m "socitumarhasi	\|\|26\|\|
jaatasya hi dhruvo m.rtyurdhruva.m janma m.rtasya ca	\|
tasmaadaparihaarye.arthe na tva.m "socitumarhasi	\|\|27\|\|
avyaktaadiini bhuutaani vyaktamadhyaani bhaarata	\|
avyaktanidhanaanyeva tatra kaa paridevanaa	\|\|28\|\|
aa"scaryavatpa"syati ka"scidenamaa"scaryavadvadati tathaiva caanyaH	\|
aa"scaryavaccainamanyaH "s.rNoti "srutvaapyena.m veda na caiva ka"scit	\|\|29\|\|
dehii nityamavadhyo.aya.m dehe sarvasya bhaarata	\|
tasmaatsarvaaNi bhuutaani na tva.m "socitumarhasi	\|\|30\|\|
svadharmamapi caavek.sya na vikampitumarhasi	\|
dharmyaaddhi yuddhaacchreyo.anyatk.satriyasya na vidyate	\|\|31\|\|
yad.rcchayaa copapanna.m svargadvaaramapaav.rtam	\|
sukhinaH k.satriyaaH paartha labhante yuddhamiid.r"sam	\|\|32\|\|
atha cettvamima.m dharmya.m sa.mgraama.m na kari.syasi	\|
tataH svadharma.m kiirti.m ca hitvaa paapamavaapsyasi	\|\|33\|\|
akiirti.m caapi bhuutaani kathayi.syanti te.avyayaam	\|
sa.mbhaavitasya caakiirtirmaraNaadatiricyate	\|\|34\|\|
bhayaadraNaaduparata.m ma.msyante tvaa.m mahaarathaaH	\|
ye.saa.m ca tva.m bahumato bhuutvaa yaasyasi laaghavam	\|\|35\|\|
avaacyavaadaa.m"sca bahuunvadi.syanti tavaahitaaH	\|
nindantastava saamarthya.m tato duHkhatara.m nu kim	\|\|36\|\|
hato vaa praapsyasi svarga.m jitvaa vaa bhok.syase mahiim	\|
tasmaadutti.s.tha kaunteya yuddhaaya k.rtani"scayaH	\|\|37\|\|
sukhaduHkhe same k.rtvaa laabhaalaabhau jayaajayau	\|
tato yuddhaaya yujyasva naiva.m paapamavaapsyasi	\|\|38\|\|
e.saa te.abhihitaa saa"nkhye buddhiryoge tvimaa.m "s.rNu	\|
buddhyaa yukto yayaa paartha karmabandha.m prahaasyasi	\|\|39\|\|
nehaabhikramanaa"so.asti pratyavaayo na vidyate	\|
svalpamapyasya dharmasya traayate mahato bhayaat	\|\|40\|\|
vyavasaayaatmikaa buddhirekeha kurunandana	\|
bahu"saakhaa hyanantaa"sca buddhayo.avyavasaayinaam	\|\|41\|\|
yaamimaa.m pu.spitaa.m vaaca.m pravadantyavipa"scitaH	\|
vedavaadarataaH paartha naanyadastiiti vaadinaH	\|\|42\|\|
kaamaatmaanaH svargaparaa janmakarmaphalapradaam	\|
kriyaavi"se.sabahulaa.m bhogai"svaryagati.m prati	\|\|43\|\|
bhogai"svaryaprasaktaanaa.m tayaapah.rtacetasaam	\|
vyavasaayaatmikaa buddhiH samaadhau na vidhiiyate	\|\|44\|\|
traiguNyavi.sayaa vedaa nistraiguNyo bhavaarjuna	\|
nirdvandvo nityasattvastho niryogak.sema aatmavaan	\|\|45\|\|
yaavaanartha udapaane sarvataH sa.mplutodake	\|
taavaansarve.su vede.su braahmaNasya vijaanataH	\|\|46\|\|
karmaNyevaadhikaaraste maa phale.su kadaacana	\|
maa karmaphalaheturbhuurmaa te sa"ngo.astvakarmaNi	\|\|47\|\|
yogasthaH kuru karmaaNi sa"nga.m tyaktvaa dhana.mjaya	\|
siddhyasiddhyoH samo bhuutvaa samatva.m yoga ucyate	\|\|48\|\|
duureNa hyavara.m karma buddhiyogaaddhana.mjaya	\|
buddhau "saraNamanviccha k.rpaNaaH phalahetavaH	\|\|49\|\|
buddhiyukto jahaatiiha ubhe suk.rtadu.sk.rte	\|
tasmaadyogaaya yujyasva yogaH karmasu kau"salam	\|\|50\|\|
karmaja.m buddhiyuktaa hi phala.m tyaktvaa manii.siNaH	\|
janmabandhavinirmuktaaH pada.m gacchantyanaamayam	\|\|51\|\|
yadaa te mohakalila.m buddhirvyatitari.syati	\|
tadaa gantaasi nirveda.m "srotavyasya "srutasya ca	\|\|52\|\|
"srutivipratipannaa te yadaa sthaasyati ni"scalaa	\|
samaadhaavacalaa buddhistadaa yogamavaapsyasi	\|\|53\|\|
arjuna uvaaca\|
sthitapraj~nasya kaa bhaa.saa samaadhisthasya ke"sava	\|
sthitadhiiH ki.m prabhaa.seta kimaasiita vrajeta kim	\|\|54\|\|
"sriibhagavaanuvaaca\|
prajahaati yadaa kaamaansarvaanpaartha manogataan	\|
aatmanyevaatmanaa tu.s.taH sthitapraj~nastadocyate	\|\|55\|\|
duHkhe.svanudvignamanaaH sukhe.su vigatasp.rhaH	\|
viitaraagabhayakrodhaH sthitadhiirmunirucyate	\|\|56\|\|
yaH sarvatraanabhisnehastattatpraapya "subhaa"subham	\|
naabhinandati na dve.s.ti tasya praj~naa prati.s.thitaa	\|\|57\|\|
yadaa sa.mharate caaya.m kuurmo.a"ngaaniiva sarva"saH	\|
indriyaaNiindriyaarthebhyastasya praj~naa prati.s.thitaa	\|\|58\|\|
vi.sayaa vinivartante niraahaarasya dehinaH	\|
rasavarja.m raso.apyasya para.m d.r.s.tvaa nivartate	\|\|59\|\|
yatato hyapi kaunteya puru.sasya vipa"scitaH	\|
indriyaaNi pramaathiini haranti prasabha.m manaH	\|\|60\|\|
taani sarvaaNi sa.myamya yukta aasiita matparaH	\|
va"se hi yasyendriyaaNi tasya praj~naa prati.s.thitaa	\|\|61\|\|
dhyaayato vi.sayaanpu.msaH sa"ngaste.suupajaayate	\|
sa"ngaatsa.mjaayate kaamaH kaamaatkrodho.abhijaayate	\|\|62\|\|
krodhaadbhavati sa.mmohaH sa.mmohaatsm.rtivibhramaH	\|
sm.rtibhra.m"saadbuddhinaa"so buddhinaa"saatpraNa"syati	\|\|63\|\|
raagadve.savimuktaistu vi.sayaanindriyai"scaran	\|
aatmava"syairvidheyaatmaa prasaadamadhigacchati	\|\|64\|\|
prasaade sarvaduHkhaanaa.m haanirasyopajaayate	\|
prasannacetaso hyaa"su buddhiH paryavati.s.thate	\|\|65\|\|
naasti buddhirayuktasya na caayuktasya bhaavanaa	\|
na caabhaavayataH "saantira"saantasya kutaH sukham	\|\|66\|\|
indriyaaNaa.m hi carataa.m yanmano.anuvidhiiyate	\|
tadasya harati praj~naa.m vaayurnaavamivaambhasi	\|\|67\|\|
tasmaadyasya mahaabaaho nig.rhiitaani sarva"saH	\|
indriyaaNiindriyaarthebhyastasya praj~naa prati.s.thitaa	\|\|68\|\|
yaa ni"saa sarvabhuutaanaa.m tasyaa.m jaagarti sa.myamii	\|
yasyaa.m jaagrati bhuutaani saa ni"saa pa"syato muneH	\|\|69\|\|
aapuuryamaaNamacalaprati.s.tha.m samudramaapaH pravi"santi yadvat	\|
tadvatkaamaa ya.m pravi"santi sarve sa "saantimaapnoti na kaamakaamii	\|\|70\|\|
vihaaya kaamaanyaH sarvaanpumaa.m"scarati niHsp.rhaH	\|
nirmamo niraha.mkaaraH sa "saantimadhigacchati	\|\|71\|\|
e.saa braahmii sthitiH paartha nainaa.m praapya vimuhyati	\|
sthitvaasyaamantakaale.api brahmanirvaaNam.rcchati	\|\|72\|\|

.o tatsaditi "sriimadbhagavadgiitaasuupani.satsu brahmavidyaayaa.m yoga"saastre "sriik.r.sNaarjunasa.mvaade saa.mkhyayogo naama dvitiiyo.adhyaayaH ||2||

adhyaaya 3 • karmayoga

t.rtiiyo.adhyaayaH

arjuna uvaaca\|
jyaayasii cetkarmaNaste mataa buddhirjanaardana	\|
tatki.m karmaNi ghore maa.m niyojayasi ke"sava	\|\|1\|\|
vyaami"sreNeva vaakyena buddhi.m mohayasiiva me	\|
tadeka.m vada ni"scitya yena "sreyo.ahamaapnuyaam	\|\|2\|\|
"sriibhagavaanuvaaca\|
loke.asmindvividhaa ni.s.thaa puraa proktaa mayaanagha	\|
j~naanayogena saa.mkhyaanaa.m karmayogena yoginaam	\|\|3\|\|
na karmaNaamanaarambhaannai.skarmya.m puru.so.a"snute	\|
na ca sa.mnyasanaadeva siddhi.m samadhigacchati	\|\|4\|\|
na hi ka"scitk.saNamapi jaatu ti.s.thatyakarmak.rt	\|
kaaryate hyava"saH karma sarvaH prak.rtijairguNaiH	\|\|5\|\|
karmendriyaaNi sa.myamya ya aaste manasaa smaran	\|
indriyaarthaanvimuu.dhaatmaa mithyaacaaraH sa ucyate	\|\|6\|\|
yastvindriyaaNi manasaa niyamyaarabhate.arjuna	\|
karmendriyaiH karmayogamasaktaH sa vi"si.syate	\|\|7\|\|
niyata.m kuru karma tva.m karma jyaayo hyakarmaNaH	\|
"sariirayaatraapi ca te na prasiddhyedakarmaNaH	\|\|8\|\|
yaj~naarthaatkarmaNo.anyatra loko.aya.m karmabandhanaH	\|
tadartha.m karma kaunteya muktasa"ngaH samaacara	\|\|9\|\|
sahayaj~naaH prajaaH s.r.s.tvaa purovaaca prajaapatiH	\|
anena prasavi.syadhvame.sa vo.astvi.s.takaamadhuk	\|\|10\|\|
devaanbhaavayataanena te devaa bhaavayantu vaH	\|
paraspara.m bhaavayantaH "sreyaH paramavaapsyatha	\|\|11\|\|
i.s.taanbhogaanhi vo devaa daasyante yaj~nabhaavitaaH	\|
tairdattaanapradaayaibhyo yo bhu"nkte stena eva saH	\|\|12\|\|
yaj~na"si.s.taa"sinaH santo mucyante sarvakilbi.saiH	\|
bhu~njate te tvagha.m paapaa ye pacantyaatmakaaraNaat	\|\|13\|\|
annaadbhavanti bhuutaani parjanyaadannasa.mbhavaH	\|
yaj~naadbhavati parjanyo yaj~naH karmasamudbhavaH	\|\|14\|\|
karma brahmodbhava.m viddhi brahmaak.sarasamudbhavam	\|
tasmaatsarvagata.m brahma nitya.m yaj~ne prati.s.thitam	\|\|15\|\|
eva.m pravartita.m cakra.m naanuvartayatiiha yaH	\|
aghaayurindriyaaraamo mogha.m paartha sa jiivati	\|\|16\|\|
yastvaatmaratireva syaadaatmat.rpta"sca maanavaH	\|
aatmanyeva ca sa.mtu.s.tastasya kaarya.m na vidyate	\|\|17\|\|
naiva tasya k.rtenaartho naak.rteneha ka"scana	\|
na caasya sarvabhuute.su ka"scidarthavyapaa"srayaH	\|\|18\|\|
tasmaadasaktaH satata.m kaarya.m karma samaacara	\|
asakto hyaacarankarma paramaapnoti puuru.saH	\|\|19\|\|
karmaNaiva hi sa.msiddhimaasthitaa janakaadayaH	\|
lokasa.mgrahamevaapi sa.mpa"syankartumarhasi	\|\|20\|\|
yadyadaacarati "sre.s.thastattadevetaro janaH	\|
sa yatpramaaNa.m kurute lokastadanuvartate	\|\|21\|\|
na me paarthaasti kartavya.m tri.su loke.su ki.mcana	\|
naanavaaptamavaaptavya.m varta eva ca karmaNi	\|\|22\|\|
yadi hyaha.m na varteya.m jaatu karmaNyatandritaH	\|
mama vartmaanuvartante manu.syaaH paartha sarva"saH	\|\|23\|\|
utsiideyurime lokaa na kuryaa.m karma cedaham	\|
sa.mkarasya ca kartaa syaamupahanyaamimaaH prajaaH	\|\|24\|\|
saktaaH karmaNyavidvaa.mso yathaa kurvanti bhaarata	\|
kuryaadvidvaa.mstathaasakta"scikiir.surlokasa.mgraham	\|\|25\|\|
na buddhibheda.m janayedaj~naanaa.m karmasa"nginaam	\|
jo.sayetsarvakarmaaNi vidvaanyuktaH samaacaran	\|\|26\|\|
prak.rteH kriyamaaNaani guNaiH karmaaNi sarva"saH	\|
aha.mkaaravimuu.dhaatmaa kartaahamiti manyate	\|\|27\|\|
tattvavittu mahaabaaho guNakarmavibhaagayoH	\|
guNaa guNe.su vartanta iti matvaa na sajjate	\|\|28\|\|
prak.rterguNasa.mmuu.dhaaH sajjante guNakarmasu	\|
taanak.rtsnavido mandaank.rtsnavinna vicaalayet	\|\|29\|\|
mayi sarvaaNi karmaaNi sa.mnyasyaadhyaatmacetasaa	\|
niraa"siirnirmamo bhuutvaa yudhyasva vigatajvaraH	\|\|30\|\|
ye me matamida.m nityamanuti.s.thanti maanavaaH	\|
"sraddhaavanto.anasuuyanto mucyante te.api karmabhiH	\|\|31\|\|
ye tvetadabhyasuuyanto naanuti.s.thanti me matam	\|
sarvaj~naanavimuu.dhaa.mstaanviddhi na.s.taanacetasaH	\|\|32\|\|
sad.r"sa.m ce.s.tate svasyaaH prak.rterj~naanavaanapi	\|
prak.rti.m yaanti bhuutaani nigrahaH ki.m kari.syati	\|\|33\|\|
indriyasyendriyasyaarthe raagadve.sau vyavasthitau	\|
tayorna va"samaagacchettau hyasya paripanthinau	\|\|34\|\|
"sreyaansvadharmo viguNaH paradharmaatsvanu.s.thitaat	\|
svadharme nidhana.m "sreyaH paradharmo bhayaavahaH	\|\|35\|\|
arjuna uvaaca\|
atha kena prayukto.aya.m paapa.m carati puuru.saH	\|
anicchannapi vaar.sNeya balaadiva niyojitaH	\|\|36\|\|
"sriibhagavaanuvaaca\|
kaama e.sa krodha e.sa rajoguNasamudbhavaH	\|
mahaa"sano mahaapaapmaa viddhyenamiha vairiNam	\|\|37\|\|
dhuumenaavriyate vahniryathaadar"so malena ca	\|
yatholbenaav.rto garbhastathaa tenedamaav.rtam	\|\|38\|\|
aav.rta.m j~naanametena j~naanino nityavairiNaa	\|
kaamaruupeNa kaunteya du.spuureNaanalena ca	\|\|39\|\|
indriyaaNi mano buddhirasyaadhi.s.thaanamucyate	\|
etairvimohayatye.sa j~naanamaav.rtya dehinam	\|\|40\|\|
tasmaattvamindriyaaNyaadau niyamya bharatar.sabha	\|
paapmaana.m prajahi hyena.m j~naanavij~naananaa"sanam	\|\|41\|\|
indriyaaNi paraaNyaahurindriyebhyaH para.m manaH	\|
manasastu paraa buddhiryo buddheH paratastu saH	\|\|42\|\|
eva.m buddheH para.m buddhvaa sa.mstabhyaatmaanamaatmanaa	\|
jahi "satru.m mahaabaaho kaamaruupa.m duraasadam	\|\|43\|\|

.o tatsaditi "sriimadbhagavadgiitaasuupani.satsu brahmavidyaayaa.m yoga"saastre "sriik.r.sNaarjunasa.mvaade karmayogo naama t.rtiiyo.adhyaayaH ||3||

adhyaaya 4 • j~naanakarmasa.mnyaasayoga

caturtho.adhyaayaH

"sriibhagavaanuvaaca\|
ima.m vivasvate yoga.m proktavaanahamavyayam	\|
vivasvaanmanave praaha manurik.svaakave.abraviit	\|\|1\|\|
eva.m para.mparaapraaptamima.m raajar.sayo viduH	\|
sa kaaleneha mahataa yogo na.s.taH para.mtapa	\|\|2\|\|
sa evaaya.m mayaa te.adya yogaH proktaH puraatanaH	\|
bhakto.asi me sakhaa ceti rahasya.m hyetaduttamam	\|\|3\|\|
arjuna uvaaca\|
apara.m bhavato janma para.m janma vivasvataH	\|
kathametadvijaaniiyaa.m tvamaadau proktavaaniti	\|\|4\|\|
"sriibhagavaanuvaaca\|
bahuuni me vyatiitaani janmaani tava caarjuna	\|
taanyaha.m veda sarvaaNi na tva.m vettha para.mtapa	\|\|5\|\|
ajo.api sannavyayaatmaa bhuutaanaamii"svaro.api san	\|
prak.rti.m svaamadhi.s.thaaya sa.mbhavaamyaatmamaayayaa	\|\|6\|\|
yadaa yadaa hi dharmasya glaanirbhavati bhaarata	\|
abhyutthaanamadharmasya tadaatmaana.m s.rjaamyaham	\|\|7\|\|
paritraaNaaya saadhuunaa.m vinaa"saaya ca du.sk.rtaam	\|
dharmasa.msthaapanaarthaaya sa.mbhavaami yuge yuge	\|\|8\|\|
janma karma ca me divyameva.m yo vetti tattvataH	\|
tyaktvaa deha.m punarjanma naiti maameti so.arjuna	\|\|9\|\|
viitaraagabhayakrodhaa manmayaa maamupaa"sritaaH	\|
bahavo j~naanatapasaa puutaa madbhaavamaagataaH	\|\|10\|\|
ye yathaa maa.m prapadyante taa.mstathaiva bhajaamyaham	\|
mama vartmaanuvartante manu.syaaH paartha sarva"saH	\|\|11\|\|
kaa"nk.santaH karmaNaa.m siddhi.m yajanta iha devataaH	\|
k.sipra.m hi maanu.se loke siddhirbhavati karmajaa	\|\|12\|\|
caaturvarNya.m mayaa s.r.s.ta.m guNakarmavibhaaga"saH	\|
tasya kartaaramapi maa.m viddhyakartaaramavyayam	\|\|13\|\|
na maa.m karmaaNi limpanti na me karmaphale sp.rhaa	\|
iti maa.m yo.abhijaanaati karmabhirna sa badhyate	\|\|14\|\|
eva.m j~naatvaa k.rta.m karma puurvairapi mumuk.subhiH	\|
kuru karmaiva tasmaattva.m puurvaiH puurvatara.m k.rtam	\|\|15\|\|
ki.m karma kimakarmeti kavayo.apyatra mohitaaH	\|
tatte karma pravak.syaami yajj~naatvaa mok.syase.a"subhaat	\|\|16\|\|
karmaNo hyapi boddhavya.m boddhavya.m ca vikarmaNaH	\|
akarmaNa"sca boddhavya.m gahanaa karmaNo gatiH	\|\|17\|\|
karmaNyakarma yaH pa"syedakarmaNi ca karma yaH	\|
sa buddhimaanmanu.sye.su sa yuktaH k.rtsnakarmak.rt	\|\|18\|\|
yasya sarve samaarambhaaH kaamasa.mkalpavarjitaaH	\|
j~naanaagnidagdhakarmaaNa.m tamaahuH paN.dita.m budhaaH	\|\|19\|\|
tyaktvaa karmaphalaasa"nga.m nityat.rpto niraa"srayaH	\|
karmaNyabhiprav.rtto.api naiva ki.mcitkaroti saH	\|\|20\|\|
niraa"siiryatacittaatmaa tyaktasarvaparigrahaH	\|
"saariira.m kevala.m karma kurvannaapnoti kilbi.sam	\|\|21\|\|
yad.rcchaalaabhasa.mtu.s.to dvandvaatiito vimatsaraH	\|
samaH siddhaavasiddhau ca k.rtvaapi na nibadhyate	\|\|22\|\|
gatasa"ngasya muktasya j~naanaavasthitacetasaH	\|
yaj~naayaacarataH karma samagra.m praviliiyate	\|\|23\|\|
brahmaarpaNa.m brahma havirbrahmaagnau brahmaNaa hutam	\|
brahmaiva tena gantavya.m brahmakarmasamaadhinaa	\|\|24\|\|
daivamevaapare yaj~na.m yoginaH paryupaasate	\|
brahmaagnaavapare yaj~na.m yaj~nenaivopajuhvati	\|\|25\|\|
"srotraadiiniindriyaaNyanye sa.myamaagni.su juhvati	\|
"sabdaadiinvi.sayaananya indriyaagni.su juhvati	\|\|26\|\|
sarvaaNiindriyakarmaaNi praaNakarmaaNi caapare	\|
aatmasa.myamayogaagnau juhvati j~naanadiipite	\|\|27\|\|
dravyayaj~naastapoyaj~naa yogayaj~naastathaapare	\|
svaadhyaayaj~naanayaj~naa"sca yatayaH sa.m"sitavrataaH	\|\|28\|\|
apaane juhvati praaNa.m praaNe.apaana.m tathaapare	\|
praaNaapaanagatii ruddhvaa praaNaayaamaparaayaNaaH	\|\|29\|\|
apare niyataahaaraaH praaNaanpraaNe.su juhvati	\|
sarve.apyete yaj~navido yaj~nak.sapitakalma.saaH	\|\|30\|\|
yaj~na"si.s.taam.rtabhujo yaanti brahma sanaatanam	\|
naaya.m loko.astyayaj~nasya kuto.anyaH kurusattama	\|\|31\|\|
eva.m bahuvidhaa yaj~naa vitataa brahmaNo mukhe	\|
karmajaanviddhi taansarvaaneva.m j~naatvaa vimok.syase	\|\|32\|\|
"sreyaandravyamayaadyaj~naajj~naanayaj~naH para.mtapa	\|
sarva.m karmaakhila.m paartha j~naane parisamaapyate	\|\|33\|\|
tadviddhi praNipaatena paripra"snena sevayaa	\|
upadek.syanti te j~naana.m j~naaninastattvadar"sinaH	\|\|34\|\|
yajj~naatvaa na punarmohameva.m yaasyasi paaN.dava	\|
yena bhuutaanya"se.seNa drak.syasyaatmanyatho mayi	\|\|35\|\|
api cedasi paapebhyaH sarvebhyaH paapak.rttamaH	\|
sarva.m j~naanaplavenaiva v.rjina.m sa.mtari.syasi	\|\|36\|\|
yathaidhaa.msi samiddho.agnirbhasmasaatkurute.arjuna	\|
j~naanaagniH sarvakarmaaNi bhasmasaatkurute tathaa	\|\|37\|\|
na hi j~naanena sad.r"sa.m pavitramiha vidyate	\|
tatsvaya.m yogasa.msiddhaH kaalenaatmani vindati	\|\|38\|\|
"sraddhaavaa~mllabhate j~naana.m tatparaH sa.myatendriyaH	\|
j~naana.m labdhvaa paraa.m "saantimacireNaadhigacchati	\|\|39\|\|
aj~na"scaa"sraddadhaana"sca sa.m"sayaatmaa vina"syati	\|
naaya.m loko.asti na paro na sukha.m sa.m"sayaatmanaH	\|\|40\|\|
yogasa.mnyastakarmaaNa.m j~naanasa.mchinnasa.m"sayam	\|
aatmavanta.m na karmaaNi nibadhnanti dhana.mjaya	\|\|41\|\|
tasmaadaj~naanasa.mbhuuta.m h.rtstha.m j~naanaasinaatmanaH	\|
chittvaina.m sa.m"saya.m yogamaati.s.thotti.s.tha bhaarata	\|\|42\|\|

.o tatsaditi "sriimadbhagavadgiitaasuupani.satsu brahmavidyaayaa.m yoga"saastre "sriik.r.sNaarjunasa.mvaade j~naanakarmasa.mnyaasayogo naama caturtho.adhyaayaH ||4||

adhyaaya 5 • karmasa.mnyaasayoga

pa~ncamo.adhyaayaH

arjuna uvaaca\|
sa.mnyaasa.m karmaNaa.m k.r.sNa punaryoga.m ca "sa.msasi	\|
yacchreya etayoreka.m tanme bruuhi suni"scitam	\|\|1\|\|
"sriibhagavaanuvaaca\|
sa.mnyaasaH karmayoga"sca niH"sreyasakaraavubhau	\|
tayostu karmasa.mnyaasaatkarmayogo vi"si.syate	\|\|2\|\|
j~neyaH sa nityasa.mnyaasii yo na dve.s.ti na kaa"nk.sati	\|
nirdvandvo hi mahaabaaho sukha.m bandhaatpramucyate	\|\|3\|\|
saa.mkhyayogau p.rthagbaalaaH pravadanti na paN.ditaaH	\|
ekamapyaasthitaH samyagubhayorvindate phalam	\|\|4\|\|
yatsaa.mkhyaiH praapyate sthaana.m tadyogairapi gamyate	\|
eka.m saa.mkhya.m ca yoga.m ca yaH pa"syati sa pa"syati	\|\|5\|\|
sa.mnyaasastu mahaabaaho duHkhamaaptumayogataH	\|
yogayukto munirbrahma nacireNaadhigacchati	\|\|6\|\|
yogayukto vi"suddhaatmaa vijitaatmaa jitendriyaH	\|
sarvabhuutaatmabhuutaatmaa kurvannapi na lipyate	\|\|7\|\|
naiva ki.mcitkaromiiti yukto manyeta tattvavit	\|
pa"sya~n"s.rNvansp.r"sa~njighranna"snangacchansvapa~n"svasan	\|\|8\|\|
pralapanvis.rjang.rhNannunmi.sannimi.sannapi	\|
indriyaaNiindriyaarthe.su vartanta iti dhaarayan	\|\|9\|\|
brahmaNyaadhaaya karmaaNi sa"nga.m tyaktvaa karoti yaH	\|
lipyate na sa paapena padmapatramivaambhasaa	\|\|10\|\|
kaayena manasaa buddhyaa kevalairindriyairapi	\|
yoginaH karma kurvanti sa"nga.m tyaktvaatma"suddhaye	\|\|11\|\|
yuktaH karmaphala.m tyaktvaa "saantimaapnoti nai.s.thikiim	\|
ayuktaH kaamakaareNa phale sakto nibadhyate	\|\|12\|\|
sarvakarmaaNi manasaa sa.mnyasyaaste sukha.m va"sii	\|
navadvaare pure dehii naiva kurvanna kaarayan	\|\|13\|\|
na kart.rtva.m na karmaaNi lokasya s.rjati prabhuH	\|
na karmaphalasa.myoga.m svabhaavastu pravartate	\|\|14\|\|
naadatte kasyacitpaapa.m na caiva suk.rta.m vibhuH	\|
aj~naanenaav.rta.m j~naana.m tena muhyanti jantavaH	\|\|15\|\|
j~naanena tu tadaj~naana.m ye.saa.m naa"sitamaatmanaH	\|
te.saamaadityavajj~naana.m prakaa"sayati tatparam	\|\|16\|\|
tadbuddhayastadaatmaanastanni.s.thaastatparaayaNaaH	\|
gacchantyapunaraav.rtti.m j~naananirdhuutakalma.saaH	\|\|17\|\|
vidyaavinayasa.mpanne braahmaNe gavi hastini	\|
"suni caiva "svapaake ca paN.ditaaH samadar"sinaH	\|\|18\|\|
ihaiva tairjitaH sargo ye.saa.m saamye sthita.m manaH	\|
nirdo.sa.m hi sama.m brahma tasmaadbrahmaNi te sthitaaH	\|\|19\|\|
na prah.r.syetpriya.m praapya nodvijetpraapya caapriyam	\|
sthirabuddhirasa.mmuu.dho brahmavidbrahmaNi sthitaH	\|\|20\|\|
baahyaspar"se.svasaktaatmaa vindatyaatmani yatsukham	\|
sa brahmayogayuktaatmaa sukhamak.sayama"snute	\|\|21\|\|
ye hi sa.mspar"sajaa bhogaa duHkhayonaya eva te	\|
aadyantavantaH kaunteya na te.su ramate budhaH	\|\|22\|\|
"saknotiihaiva yaH so.dhu.m praak"sariiravimok.saNaat	\|
kaamakrodhodbhava.m vega.m sa yuktaH sa sukhii naraH	\|\|23\|\|
yo.antaHsukho.antaraaraamastathaantarjyotireva yaH	\|
sa yogii brahmanirvaaNa.m brahmabhuuto.adhigacchati	\|\|24\|\|
labhante brahmanirvaaNam.r.sayaH k.siiNakalma.saaH	\|
chinnadvaidhaa yataatmaanaH sarvabhuutahite rataaH	\|\|25\|\|
kaamakrodhaviyuktaanaa.m yatiinaa.m yatacetasaam	\|
abhito brahmanirvaaNa.m vartate viditaatmanaam	\|\|26\|\|
spar"saank.rtvaa bahirbaahyaa.m"scak.su"scaivaantare bhruvoH	\|
praaNaapaanau samau k.rtvaa naasaabhyantaracaariNau	\|\|27\|\|
yatendriyamanobuddhirmunirmok.saparaayaNaH	\|
vigatecchaabhayakrodho yaH sadaa mukta eva saH	\|\|28\|\|
bhoktaara.m yaj~natapasaa.m sarvalokamahe"svaram	\|
suh.rda.m sarvabhuutaanaa.m j~naatvaa maa.m "saantim.rcchati	\|\|29\|\|

.o tatsaditi "sriimadbhagavadgiitaasuupani.satsu brahmavidyaayaa.m yoga"saastre "sriik.r.sNaarjunasa.mvaade karmasa.mnyaasayogo naama pa~ncamo.adhyaayaH ||5||

adhyaaya 6 • aatmasa.myamayoga

.sa.s.tho.adhyaayaH

"sriibhagavaanuvaaca\|
anaa"sritaH karmaphala.m kaarya.m karma karoti yaH	\|
sa sa.mnyaasii ca yogii ca na niragnirna caakriyaH	\|\|1\|\|
ya.m sa.mnyaasamiti praahuryoga.m ta.m viddhi paaN.dava	\|
na hyasa.mnyastasa.mkalpo yogii bhavati ka"scana	\|\|2\|\|
aaruruk.sormuneryoga.m karma kaaraNamucyate	\|
yogaaruu.dhasya tasyaiva "samaH kaaraNamucyate	\|\|3\|\|
yadaa hi nendriyaarthe.su na karmasvanu.sajjate	\|
sarvasa.mkalpasa.mnyaasii yogaaruu.dhastadocyate	\|\|4\|\|
uddharedaatmanaatmaana.m naatmaanamavasaadayet	\|
aatmaiva hyaatmano bandhuraatmaiva ripuraatmanaH	\|\|5\|\|
bandhuraatmaatmanastasya yenaatmaivaatmanaa jitaH	\|
anaatmanastu "satrutve vartetaatmaiva "satruvat	\|\|6\|\|
jitaatmanaH pra"saantasya paramaatmaa samaahitaH	\|
"siito.sNasukhaduHkhe.su tathaa maanaapamaanayoH	\|\|7\|\|
j~naanavij~naanat.rptaatmaa kuu.tastho vijitendriyaH	\|
yukta ityucyate yogii samalo.s.taa"smakaa~ncanaH	\|\|8\|\|
suh.rnmitraaryudaasiinamadhyasthadve.syabandhu.su	\|
saadhu.svapi ca paape.su samabuddhirvi"si.syate	\|\|9\|\|
yogii yu~njiita satatamaatmaana.m rahasi sthitaH	\|
ekaakii yatacittaatmaa niraa"siiraparigrahaH	\|\|10\|\|
"sucau de"se prati.s.thaapya sthiramaasanamaatmanaH	\|
naatyucchrita.m naatiniica.m cailaajinaku"sottaram	\|\|11\|\|
tatraikaagra.m manaH k.rtvaa yatacittendriyakriyaaH	\|
upavi"syaasane yu~njyaadyogamaatmavi"suddhaye	\|\|12\|\|
sama.m kaaya"sirogriiva.m dhaarayannacala.m sthiraH	\|
sa.mprek.sya naasikaagra.m sva.m di"sa"scaanavalokayan	\|\|13\|\|
pra"saantaatmaa vigatabhiirbrahmacaarivrate sthitaH	\|
manaH sa.myamya maccitto yukta aasiita matparaH	\|\|14\|\|
yu~njanneva.m sadaatmaana.m yogii niyatamaanasaH	\|
"saanti.m nirvaaNaparamaa.m matsa.msthaamadhigacchati	\|\|15\|\|
naatya"snatastu yogo.asti na caikaantamana"snataH	\|
na caatisvapna"siilasya jaagrato naiva caarjuna	\|\|16\|\|
yuktaahaaravihaarasya yuktace.s.tasya karmasu	\|
yuktasvapnaavabodhasya yogo bhavati duHkhahaa	\|\|17\|\|
yadaa viniyata.m cittamaatmanyevaavati.s.thate	\|
niHsp.rhaH sarvakaamebhyo yukta ityucyate tadaa	\|\|18\|\|
yathaa diipo nivaatastho ne"ngate sopamaa sm.rtaa	\|
yogino yatacittasya yu~njato yogamaatmanaH	\|\|19\|\|
yatroparamate citta.m niruddha.m yogasevayaa	\|
yatra caivaatmanaatmaana.m pa"syannaatmani tu.syati	\|\|20\|\|
sukhamaatyantika.m yattadbuddhigraahyamatiindriyam	\|
vetti yatra na caivaaya.m sthita"scalati tattvataH	\|\|21\|\|
ya.m labdhvaa caapara.m laabha.m manyate naadhika.m tataH	\|
yasminsthito na duHkhena guruNaapi vicaalyate	\|\|22\|\|
ta.m vidyaadduHkhasa.myogaviyoga.m yogasa.mj~nitam	\|
sa ni"scayena yoktavyo yogo.anirviNNacetasaa	\|\|23\|\|
sa.mkalpaprabhavaankaamaa.mstyaktvaa sarvaana"se.sataH	\|
manasaivendriyagraama.m viniyamya samantataH	\|\|24\|\|
"sanaiH "sanairuparamedbuddhyaa dh.rtig.rhiitayaa	\|
aatmasa.mstha.m manaH k.rtvaa na ki.mcidapi cintayet	\|\|25\|\|
yato yato ni"scarati mana"sca~ncalamasthiram	\|
tatastato niyamyaitadaatmanyeva va"sa.m nayet	\|\|26\|\|
pra"saantamanasa.m hyena.m yogina.m sukhamuttamam	\|
upaiti "saantarajasa.m brahmabhuutamakalma.sam	\|\|27\|\|
yu~njanneva.m sadaatmaana.m yogii vigatakalma.saH	\|
sukhena brahmasa.mspar"samatyanta.m sukhama"snute	\|\|28\|\|
sarvabhuutasthamaatmaana.m sarvabhuutaani caatmani	\|
iik.sate yogayuktaatmaa sarvatra samadar"sanaH	\|\|29\|\|
yo maa.m pa"syati sarvatra sarva.m ca mayi pa"syati	\|
tasyaaha.m na praNa"syaami sa ca me na praNa"syati	\|\|30\|\|
sarvabhuutasthita.m yo maa.m bhajatyekatvamaasthitaH	\|
sarvathaa vartamaano.api sa yogii mayi vartate	\|\|31\|\|
aatmaupamyena sarvatra sama.m pa"syati yo.arjuna	\|
sukha.m vaa yadi vaa duHkha.m sa yogii paramo mataH	\|\|32\|\|
arjuna uvaaca\|
yo.aya.m yogastvayaa proktaH saamyena madhusuudana	\|
etasyaaha.m na pa"syaami ca~ncalatvaatsthiti.m sthiraam	\|\|33\|\|
ca~ncala.m hi manaH k.r.sNa pramaathi balavadd.r.dham	\|
tasyaaha.m nigraha.m manye vaayoriva sudu.skaram	\|\|34\|\|
"sriibhagavaanuvaaca\|
asa.m"saya.m mahaabaaho mano durnigraha.m calam	\|
abhyaasena tu kaunteya vairaagyeNa ca g.rhyate	\|\|35\|\|
asa.myataatmanaa yogo du.spraapa iti me matiH	\|
va"syaatmanaa tu yatataa "sakyo.avaaptumupaayataH	\|\|36\|\|
arjuna uvaaca\|
ayatiH "sraddhayopeto yogaaccalitamaanasaH	\|
apraapya yogasa.msiddhi.m kaa.m gati.m k.r.sNa gacchati	\|\|37\|\|
kaccinnobhayavibhra.s.ta"schinnaabhramiva na"syati	\|
aprati.s.tho mahaabaaho vimuu.dho brahmaNaH pathi	\|\|38\|\|
etanme sa.m"saya.m k.r.sNa chettumarhasya"se.sataH	\|
tvadanyaH sa.m"sayasyaasya chettaa na hyupapadyate	\|\|39\|\|
"sriibhagavaanuvaaca\|
paartha naiveha naamutra vinaa"sastasya vidyate	\|
na hi kalyaaNak.rtka"sciddurgati.m taata gacchati	\|\|40\|\|
praapya puNyak.rtaa.m lokaanu.sitvaa "saa"svatiiH samaaH	\|
"suciinaa.m "sriimataa.m gehe yogabhra.s.to.abhijaayate	\|\|41\|\|
athavaa yoginaameva kule bhavati dhiimataam	\|
etaddhi durlabhatara.m loke janma yadiid.r"sam	\|\|42\|\|
tatra ta.m buddhisa.myoga.m labhate paurvadehikam	\|
yatate ca tato bhuuyaH sa.msiddhau kurunandana	\|\|43\|\|
puurvaabhyaasena tenaiva hriyate hyava"so.api saH	\|
jij~naasurapi yogasya "sabdabrahmaativartate	\|\|44\|\|
prayatnaadyatamaanastu yogii sa.m"suddhakilbi.saH	\|
anekajanmasa.msiddhastato yaati paraa.m gatim	\|\|45\|\|
tapasvibhyo.adhiko yogii j~naanibhyo.api mato.adhikaH	\|
karmibhya"scaadhiko yogii tasmaadyogii bhavaarjuna	\|\|46\|\|
yoginaamapi sarve.saa.m madgatenaantaraatmanaa	\|
"sraddhaavaanbhajate yo maa.m sa me yuktatamo mataH	\|\|47\|\|

.o tatsaditi "sriimadbhagavadgiitaasuupani.satsu brahmavidyaayaa.m yoga"saastre "sriik.r.sNaarjunasa.mvaade aatmasa.myamayogo naama .sa.s.tho.adhyaayaH ||6||

adhyaaya 7 • j~naanavij~naanayoga

saptamo.adhyaayaH

"sriibhagavaanuvaaca\|
mayyaasaktamanaaH paartha yoga.m yu~njanmadaa"srayaH	\|
asa.m"saya.m samagra.m maa.m yathaa j~naasyasi tacch.rNu	\|\|1\|\|
j~naana.m te.aha.m savij~naanamida.m vak.syaamya"se.sataH	\|
yajj~naatvaa neha bhuuyo.anyajj~naatavyamava"si.syate	\|\|2\|\|
manu.syaaNaa.m sahasre.su ka"scidyatati siddhaye	\|
yatataamapi siddhaanaa.m ka"scinmaa.m vetti tattvataH	\|\|3\|\|
bhuumiraapo.analo vaayuH kha.m mano buddhireva ca	\|
aha.mkaara itiiya.m me bhinnaa prak.rtira.s.tadhaa	\|\|4\|\|
apareyamitastvanyaa.m prak.rti.m viddhi me paraam	\|
jiivabhuutaa.m mahaabaaho yayeda.m dhaaryate jagat	\|\|5\|\|
etadyoniini bhuutaani sarvaaNiityupadhaaraya	\|
aha.m k.rtsnasya jagataH prabhavaH pralayastathaa	\|\|6\|\|
mattaH paratara.m naanyatki.mcidasti dhana.mjaya	\|
mayi sarvamida.m prota.m suutre maNigaNaa iva	\|\|7\|\|
raso.ahamapsu kaunteya prabhaasmi "sa"sisuuryayoH	\|
praNavaH sarvavede.su "sabdaH khe pauru.sa.m n.r.su	\|\|8\|\|
puNyo gandhaH p.rthivyaa.m ca teja"scaasmi vibhaavasau	\|
jiivana.m sarvabhuute.su tapa"scaasmi tapasvi.su	\|\|9\|\|
biija.m maa.m sarvabhuutaanaa.m viddhi paartha sanaatanam	\|
buddhirbuddhimataamasmi tejastejasvinaamaham	\|\|10\|\|
bala.m balavataa.m caaha.m kaamaraagavivarjitam	\|
dharmaaviruddho bhuute.su kaamo.asmi bharatar.sabha	\|\|11\|\|
ye caiva saattvikaa bhaavaa raajasaastaamasaa"sca ye	\|
matta eveti taanviddhi na tvaha.m te.su te mayi	\|\|12\|\|
tribhirguNamayairbhaavairebhiH sarvamida.m jagat	\|
mohita.m naabhijaanaati maamebhyaH paramavyayam	\|\|13\|\|
daivii hye.saa guNamayii mama maayaa duratyayaa	\|
maameva ye prapadyante maayaametaa.m taranti te	\|\|14\|\|
na maa.m du.sk.rtino muu.dhaaH prapadyante naraadhamaaH	\|
maayayaapah.rtaj~naanaa aasura.m bhaavamaa"sritaaH	\|\|15\|\|
caturvidhaa bhajante maa.m janaaH suk.rtino.arjuna	\|
aarto jij~naasurarthaarthii j~naanii ca bharatar.sabha	\|\|16\|\|
te.saa.m j~naanii nityayukta ekabhaktirvi"si.syate	\|
priyo hi j~naanino.atyarthamaha.m sa ca mama priyaH	\|\|17\|\|
udaaraaH sarva evaite j~naanii tvaatmaiva me matam	\|
aasthitaH sa hi yuktaatmaa maamevaanuttamaa.m gatim	\|\|18\|\|
bahuunaa.m janmanaamante j~naanavaanmaa.m prapadyate	\|
vaasudevaH sarvamiti sa mahaatmaa sudurlabhaH	\|\|19\|\|
kaamaistaistairh.rtaj~naanaaH prapadyante.anyadevataaH	\|
ta.m ta.m niyamamaasthaaya prak.rtyaa niyataaH svayaa	\|\|20\|\|
yo yo yaa.m yaa.m tanu.m bhaktaH "sraddhayaarcitumicchati	\|
tasya tasyaacalaa.m "sraddhaa.m taameva vidadhaamyaham	\|\|21\|\|
sa tayaa "sraddhayaa yuktastasyaaraadhanamiihate	\|
labhate ca tataH kaamaanmayaiva vihitaanhi taan	\|\|22\|\|
antavattu phala.m te.saa.m tadbhavatyalpamedhasaam	\|
devaandevayajo yaanti madbhaktaa yaanti maamapi	\|\|23\|\|
avyakta.m vyaktimaapanna.m manyante maamabuddhayaH	\|
para.m bhaavamajaananto mamaavyayamanuttamam	\|\|24\|\|
naaha.m prakaa"saH sarvasya yogamaayaasamaav.rtaH	\|
muu.dho.aya.m naabhijaanaati loko maamajamavyayam	\|\|25\|\|
vedaaha.m samatiitaani vartamaanaani caarjuna	\|
bhavi.syaaNi ca bhuutaani maa.m tu veda na ka"scana	\|\|26\|\|
icchaadve.sasamutthena dvandvamohena bhaarata	\|
sarvabhuutaani sa.mmoha.m sarge yaanti para.mtapa	\|\|27\|\|
ye.saa.m tvantagata.m paapa.m janaanaa.m puNyakarmaNaam	\|
te dvandvamohanirmuktaa bhajante maa.m d.r.dhavrataaH	\|\|28\|\|
jaraamaraNamok.saaya maamaa"sritya yatanti ye	\|
te brahma tadviduH k.rtsnamadhyaatma.m karma caakhilam	\|\|29\|\|
saadhibhuutaadhidaiva.m maa.m saadhiyaj~na.m ca ye viduH	\|
prayaaNakaale.api ca maa.m te viduryuktacetasaH	\|\|30\|\|

.o tatsaditi "sriimadbhagavadgiitaasuupani.satsu brahmavidyaayaa.m yoga"saastre "sriik.r.sNaarjunasa.mvaade j~naanavij~naanayogo naama saptamo.adhyaayaH ||7||

adhyaaya 8 • ak.sarabrahmayoga

a.s.tamo.adhyaayaH

arjuna uvaaca\|
ki.m tadbrahma kimadhyaatma.m ki.m karma puru.sottama	\|
adhibhuuta.m ca ki.m proktamadhidaiva.m kimucyate	\|\|1\|\|
adhiyaj~naH katha.m ko.atra dehe.asminmadhusuudana	\|
prayaaNakaale ca katha.m j~neyo.asi niyataatmabhiH	\|\|2\|\|
"sriibhagavaanuvaaca\|
ak.sara.m brahma parama.m svabhaavo.adhyaatmamucyate	\|
bhuutabhaavodbhavakaro visargaH karmasa.mj~nitaH	\|\|3\|\|
adhibhuuta.m k.saro bhaavaH puru.sa"scaadhidaivatam	\|
adhiyaj~no.ahamevaatra dehe dehabh.rtaa.m vara	\|\|4\|\|
antakaale ca maameva smaranmuktvaa kalevaram	\|
yaH prayaati sa madbhaava.m yaati naastyatra sa.m"sayaH	\|\|5\|\|
ya.m ya.m vaapi smaranbhaava.m tyajatyante kalevaram	\|
ta.m tamevaiti kaunteya sadaa tadbhaavabhaavitaH	\|\|6\|\|
tasmaatsarve.su kaale.su maamanusmara yudhya ca	\|
mayyarpitamanobuddhirmaamevai.syasyasa.m"sayam	\|\|7\|\|
abhyaasayogayuktena cetasaa naanyagaaminaa	\|
parama.m puru.sa.m divya.m yaati paarthaanucintayan	\|\|8\|\|
kavi.m puraaNamanu"saasitaaramaNoraNiiya.msamanusmaredyaH	\|
sarvasya dhaataaramacintyaruupamaadityavarNa.m tamasaH parastaat	\|\|9\|\|
prayaaNakaale manasaacalena bhaktyaa yukto yogabalena caiva	\|
bhruvormadhye praaNamaave"sya samyaksa ta.m para.m puru.samupaiti divyam	\|\|10\|\|
yadak.sara.m vedavido vadanti vi"santi yadyatayo viitaraagaaH	\|
yadicchanto brahmacarya.m caranti tatte pada.m sa.mgraheNa pravak.sye	\|\|11\|\|
sarvadvaaraaNi sa.myamya mano h.rdi nirudhya ca	\|
muurdhnyaadhaayaatmanaH praaNamaasthito yogadhaaraNaam	\|\|12\|\|
omityekaak.sara.m brahma vyaaharanmaamanusmaran	\|
yaH prayaati tyajandeha.m sa yaati paramaa.m gatim	\|\|13\|\|
ananyacetaaH satata.m yo maa.m smarati nitya"saH	\|
tasyaaha.m sulabhaH paartha nityayuktasya yoginaH	\|\|14\|\|
maamupetya punarjanma duHkhaalayama"saa"svatam	\|
naapnuvanti mahaatmaanaH sa.msiddhi.m paramaa.m gataaH	\|\|15\|\|
aabrahmabhuvanaallokaaH punaraavartino.arjuna	\|
maamupetya tu kaunteya punarjanma na vidyate	\|\|16\|\|
sahasrayugaparyantamaharyadbrahmaNo viduH	\|
raatri.m yugasahasraantaa.m te.ahoraatravido janaaH	\|\|17\|\|
avyaktaadvyaktayaH sarvaaH prabhavantyaharaagame	\|
raatryaagame praliiyante tatraivaavyaktasa.mj~nake	\|\|18\|\|
bhuutagraamaH sa evaaya.m bhuutvaa bhuutvaa praliiyate	\|
raatryaagame.ava"saH paartha prabhavatyaharaagame	\|\|19\|\|
parastasmaattu bhaavo.anyo.avyakto.avyaktaatsanaatanaH	\|
yaH sa sarve.su bhuute.su na"syatsu na vina"syati	\|\|20\|\|
avyakto.ak.sara ityuktastamaahuH paramaa.m gatim	\|
ya.m praapya na nivartante taddhaama parama.m mama	\|\|21\|\|
puru.saH sa paraH paartha bhaktyaa labhyastvananyayaa	\|
yasyaantaHsthaani bhuutaani yena sarvamida.m tatam	\|\|22\|\|
yatra kaale tvanaav.rttimaav.rtti.m caiva yoginaH	\|
prayaataa yaanti ta.m kaala.m vak.syaami bharatar.sabha	\|\|23\|\|
agnirjotirahaH "suklaH .saNmaasaa uttaraayaNam	\|
tatra prayaataa gacchanti brahma brahmavido janaaH	\|\|24\|\|
dhuumo raatristathaa k.r.sNaH .saNmaasaa dak.siNaayanam	\|
tatra caandramasa.m jyotiryogii praapya nivartate	\|\|25\|\|
"suklak.r.sNe gatii hyete jagataH "saa"svate mate	\|
ekayaa yaatyanaav.rttimanyayaavartate punaH	\|\|26\|\|
naite s.rtii paartha jaananyogii muhyati ka"scana	\|
tasmaatsarve.su kaale.su yogayukto bhavaarjuna	\|\|27\|\|
vede.su yaj~ne.su tapaHsu caiva daane.su yatpuNyaphala.m pradi.s.tam	\|
atyeti tatsarvamida.m viditvaayogii para.m sthaanamupaiti caadyam	\|\|28\|\|

.o tatsaditi "sriimadbhagavadgiitaasuupani.satsu brahmavidyaayaa.m yoga"saastre "sriik.r.sNaarjunasa.mvaade ak.sarabrahmayogo naamaa.s.tamo.adhyaayaH ||8||

adhyaaya 9 • raajavidyaaraajaguhyayoga

navamo.adhyaayaH

"sriibhagavaanuvaaca\|
ida.m tu te guhyatama.m pravak.syaamyanasuuyave	\|
j~naana.m vij~naanasahita.m yajj~naatvaa mok.syase.a"subhaat	\|\|1\|\|
raajavidyaa raajaguhya.m pavitramidamuttamam	\|
pratyak.saavagama.m dharmya.m susukha.m kartumavyayam	\|\|2\|\|
a"sraddadhaanaaH puru.saa dharmasyaasya para.mtapa	\|
apraapya maa.m nivartante m.rtyusa.msaaravartmani	\|\|3\|\|
mayaa tatamida.m sarva.m jagadavyaktamuurtinaa	\|
matsthaani sarvabhuutaani na caaha.m te.svavasthitaH	\|\|4\|\|
na ca matsthaani bhuutaani pa"sya me yogamai"svaram	\|
bhuutabh.rnna ca bhuutastho mamaatmaa bhuutabhaavanaH	\|\|5\|\|
yathaakaa"sasthito nitya.m vaayuH sarvatrago mahaan	\|
tathaa sarvaaNi bhuutaani matsthaaniityupadhaaraya	\|\|6\|\|
sarvabhuutaani kaunteya prak.rti.m yaanti maamikaam	\|
kalpak.saye punastaani kalpaadau vis.rjaamyaham	\|\|7\|\|
prak.rti.m svaamava.s.tabhya vis.rjaami punaH punaH	\|
bhuutagraamamima.m k.rtsnamava"sa.m prak.rterva"saat	\|\|8\|\|
na ca maa.m taani karmaaNi nibadhnanti dhana.mjaya	\|
udaasiinavadaasiinamasakta.m te.su karmasu	\|\|9\|\|
mayaadhyak.seNa prak.rtiH suuyate sacaraacaram	\|
hetunaanena kaunteya jagadviparivartate	\|\|10\|\|
avajaananti maa.m muu.dhaa maanu.sii.m tanumaa"sritam	\|
para.m bhaavamajaananto mama bhuutamahe"svaram	\|\|11\|\|
moghaa"saa moghakarmaaNo moghaj~naanaa vicetasaH	\|
raak.sasiimaasurii.m caiva prak.rti.m mohinii.m "sritaaH	\|\|12\|\|
mahaatmaanastu maa.m paartha daivii.m prak.rtimaa"sritaaH	\|
bhajantyananyamanaso j~naatvaa bhuutaadimavyayam	\|\|13\|\|
satata.m kiirtayanto maa.m yatanta"sca d.r.dhavrataaH	\|
namasyanta"sca maa.m bhaktyaa nityayuktaa upaasate	\|\|14\|\|
j~naanayaj~nena caapyanye yajanto maamupaasate	\|
ekatvena p.rthaktvena bahudhaa vi"svatomukham	\|\|15\|\|
aha.m kraturaha.m yaj~naH svadhaahamahamau.sadham	\|
mantro.ahamahamevaajyamahamagniraha.m hutam	\|\|16\|\|
pitaahamasya jagato maataa dhaataa pitaamahaH	\|
vedya.m pavitramo.mkaara .rksaama yajureva ca	\|\|17\|\|
gatirbhartaa prabhuH saak.sii nivaasaH "saraNa.m suh.rt	\|
prabhavaH pralayaH sthaana.m nidhaana.m biijamavyayam	\|\|18\|\|
tapaamyahamaha.m var.sa.m nig.rhNaamyuts.rjaami ca	\|
am.rta.m caiva m.rtyu"sca sadasaccaahamarjuna	\|\|19\|\|
traividyaa maa.m somapaaH puutapaapaa yaj~nairi.s.tvaa svargati.m praarthayante	\|
te puNyamaasaadya surendralokama"snanti divyaandivi devabhogaan	\|\|20\|\|
te ta.m bhuktvaa svargaloka.m vi"saala.m k.siiNe puNye martyaloka.m vi"santi	\|
eva.m trayiidharmamanuprapannaa gataagata.m kaamakaamaa labhante	\|\|21\|\|
ananyaa"scintayanto maa.m ye janaaH paryupaasate	\|
e.saa.m nityaabhiyuktaanaa.m yogak.sema.m vahaamyaham	\|\|22\|\|
ye.apyanyadevataa bhaktaa yajante "sraddhayaanvitaaH	\|
te.api maameva kaunteya yajantyavidhipuurvakam	\|\|23\|\|
aha.m hi sarvayaj~naanaa.m bhoktaa ca prabhureva ca	\|
na tu maamabhijaananti tattvenaata"scyavanti te	\|\|24\|\|
yaanti devavrataa devaanpit.Rnyaanti pit.rvrataaH	\|
bhuutaani yaanti bhuutejyaa yaanti madyaajino.api maam	\|\|25\|\|
patra.m pu.spa.m phala.m toya.m yo me bhaktyaa prayacchati	\|
tadaha.m bhaktyupah.rtama"snaami prayataatmanaH	\|\|26\|\|
yatkaro.si yada"snaasi yajjuho.si dadaasi yat	\|
yattapasyasi kaunteya tatkuru.sva madarpaNam	\|\|27\|\|
"subhaa"subhaphalaireva.m mok.syase karmabandhanaiH	\|
sa.mnyaasayogayuktaatmaa vimukto maamupai.syasi	\|\|28\|\|
samo.aha.m sarvabhuute.su na me dve.syo.asti na priyaH	\|
ye bhajanti tu maa.m bhaktyaa mayi te te.su caapyaham	\|\|29\|\|
api cetsuduraacaaro bhajate maamananyabhaak	\|
saadhureva sa mantavyaH samyagvyavasito hi saH	\|\|30\|\|
k.sipra.m bhavati dharmaatmaa "sa"svacchaanti.m nigacchati	\|
kaunteya pratijaaniihi na me bhaktaH praNa"syati	\|\|31\|\|
maa.m hi paartha vyapaa"sritya ye.api syuH paapayonayaH	\|
striyo vai"syaastathaa "suudraaste.api yaanti paraa.m gatim	\|\|32\|\|
ki.m punarbraahmaNaaH puNyaa bhaktaa raajar.sayastathaa	\|
anityamasukha.m lokamima.m praapya bhajasva maam	\|\|33\|\|
manmanaa bhava madbhakto madyaajii maa.m namaskuru	\|
maamevai.syasi yuktvaivamaatmaana.m matparaayaNaH	\|\|34\|\|

.o tatsaditi "sriimadbhagavadgiitaasuupani.satsu brahmavidyaayaa.m yoga"saastre "sriik.r.sNaarjunasa.mvaade raajavidyaaraajaguhyayogo naama navamo.adhyaayaH ||9||

adhyaaya 10 • vibhuutiyoga

da"samo.adhyaayaH

"sriibhagavaanuvaaca\|
bhuuya eva mahaabaaho "s.rNu me parama.m vacaH	\|
yatte.aha.m priiyamaaNaaya vak.syaami hitakaamyayaa	\|\|1\|\|
na me viduH suragaNaaH prabhava.m na mahar.sayaH	\|
ahamaadirhi devaanaa.m mahar.siiNaa.m ca sarva"saH	\|\|2\|\|
yo maamajamanaadi.m ca vetti lokamahe"svaram	\|
asa.mmuu.dhaH sa martye.su sarvapaapaiH pramucyate	\|\|3\|\|
buddhirj~naanamasa.mmohaH k.samaa satya.m damaH "samaH	\|
sukha.m duHkha.m bhavo.abhaavo bhaya.m caabhayameva ca	\|\|4\|\|
ahi.msaa samataa tu.s.tistapo daana.m ya"so.aya"saH	\|
bhavanti bhaavaa bhuutaanaa.m matta eva p.rthagvidhaaH	\|\|5\|\|
mahar.sayaH sapta puurve catvaaro manavastathaa	\|
madbhaavaa maanasaa jaataa ye.saa.m loka imaaH prajaaH	\|\|6\|\|
etaa.m vibhuuti.m yoga.m ca mama yo vetti tattvataH	\|
so.avikampena yogena yujyate naatra sa.m"sayaH	\|\|7\|\|
aha.m sarvasya prabhavo mattaH sarva.m pravartate	\|
iti matvaa bhajante maa.m budhaa bhaavasamanvitaaH	\|\|8\|\|
maccittaa madgatapraaNaa bodhayantaH parasparam	\|
kathayanta"sca maa.m nitya.m tu.syanti ca ramanti ca	\|\|9\|\|
te.saa.m satatayuktaanaa.m bhajataa.m priitipuurvakam	\|
dadaami buddhiyoga.m ta.m yena maamupayaanti te	\|\|10\|\|
te.saamevaanukampaarthamahamaj~naanaja.m tamaH	\|
naa"sayaamyaatmabhaavastho j~naanadiipena bhaasvataa	\|\|11\|\|
arjuna uvaaca\|
para.m brahma para.m dhaama pavitra.m parama.m bhavaan	\|
puru.sa.m "saa"svata.m divyamaadidevamaja.m vibhum	\|\|12\|\|
aahustvaam.r.sayaH sarve devar.sirnaaradastathaa	\|
asito devalo vyaasaH svaya.m caiva bravii.si me	\|\|13\|\|
sarvametad.rta.m manye yanmaa.m vadasi ke"sava	\|
na hi te bhagavanvyakti.m vidurdevaa na daanavaaH	\|\|14\|\|
svayamevaatmanaatmaana.m vettha tva.m puru.sottama	\|
bhuutabhaavana bhuute"sa devadeva jagatpate	\|\|15\|\|
vaktumarhasya"se.seNa divyaa hyaatmavibhuutayaH	\|
yaabhirvibhuutibhirlokaanimaa.mstva.m vyaapya ti.s.thasi	\|\|16\|\|
katha.m vidyaamaha.m yogi.mstvaa.m sadaa paricintayan	\|
ke.su ke.su ca bhaave.su cintyo.asi bhagavanmayaa	\|\|17\|\|
vistareNaatmano yoga.m vibhuuti.m ca janaardana	\|
bhuuyaH kathaya t.rptirhi "s.rNvato naasti me.am.rtam	\|\|18\|\|
"sriibhagavaanuvaaca\|
hanta te kathayi.syaami divyaa hyaatmavibhuutayaH	\|
praadhaanyataH kuru"sre.s.tha naastyanto vistarasya me	\|\|19\|\|
ahamaatmaa gu.daake"sa sarvabhuutaa"sayasthitaH	\|
ahamaadi"sca madhya.m ca bhuutaanaamanta eva ca	\|\|20\|\|
aadityaanaamaha.m vi.sNurjyoti.saa.m ravira.m"sumaan	\|
mariicirmarutaamasmi nak.satraaNaamaha.m "sa"sii	\|\|21\|\|
vedaanaa.m saamavedo.asmi devaanaamasmi vaasavaH	\|
indriyaaNaa.m mana"scaasmi bhuutaanaamasmi cetanaa	\|\|22\|\|
rudraaNaa.m "sa.mkara"scaasmi vitte"so yak.sarak.sasaam	\|
vasuunaa.m paavaka"scaasmi meruH "sikhariNaamaham	\|\|23\|\|
purodhasaa.m ca mukhya.m maa.m viddhi paartha b.rhaspatim	\|
senaaniinaamaha.m skandaH sarasaamasmi saagaraH	\|\|24\|\|
mahar.siiNaa.m bh.rguraha.m giraamasmyekamak.saram	\|
yaj~naanaa.m japayaj~no.asmi sthaavaraaNaa.m himaalayaH	\|\|25\|\|
a"svatthaH sarvav.rk.saaNaa.m devar.siiNaa.m ca naaradaH	\|
gandharvaaNaa.m citrarathaH siddhaanaa.m kapilo muniH	\|\|26\|\|
uccaiH"sravasama"svaanaa.m viddhi maamam.rtodbhavam	\|
airaavata.m gajendraaNaa.m naraaNaa.m ca naraadhipam	\|\|27\|\|
aayudhaanaamaha.m vajra.m dhenuunaamasmi kaamadhuk	\|
prajana"scaasmi kandarpaH sarpaaNaamasmi vaasukiH	\|\|28\|\|
ananta"scaasmi naagaanaa.m varuNo yaadasaamaham	\|
pit.RNaamaryamaa caasmi yamaH sa.myamataamaham	\|\|29\|\|
prahlaada"scaasmi daityaanaa.m kaalaH kalayataamaham	\|
m.rgaaNaa.m ca m.rgendro.aha.m vainateya"sca pak.siNaam	\|\|30\|\|
pavanaH pavataamasmi raamaH "sastrabh.rtaamaham	\|
jha.saaNaa.m makara"scaasmi srotasaamasmi jaahnavii	\|\|31\|\|
sargaaNaamaadiranta"sca madhya.m caivaahamarjuna	\|
adhyaatmavidyaa vidyaanaa.m vaadaH pravadataamaham	\|\|32\|\|
ak.saraaNaamakaaro.asmi dvandvaH saamaasikasya ca	\|
ahamevaak.sayaH kaalo dhaataaha.m vi"svatomukhaH	\|\|33\|\|
m.rtyuH sarvahara"scaahamudbhava"sca bhavi.syataam	\|
kiirtiH "sriirvaakca naariiNaa.m sm.rtirmedhaa dh.rtiH k.samaa	\|\|34\|\|
b.rhatsaama tathaa saamnaa.m gaayatrii chandasaamaham	\|
maasaanaa.m maarga"siir.so.aham.rtuunaa.m kusumaakaraH	\|\|35\|\|
dyuuta.m chalayataamasmi tejastejasvinaamaham	\|
jayo.asmi vyavasaayo.asmi sattva.m sattvavataamaham	\|\|36\|\|
v.r.sNiinaa.m vaasudevo.asmi paaN.davaanaa.m dhana.mjayaH	\|
muniinaamapyaha.m vyaasaH kaviinaamu"sanaa kaviH	\|\|37\|\|
daN.do damayataamasmi niitirasmi jigii.sataam	\|
mauna.m caivaasmi guhyaanaa.m j~naana.m j~naanavataamaham	\|\|38\|\|
yaccaapi sarvabhuutaanaa.m biija.m tadahamarjuna	\|
na tadasti vinaa yatsyaanmayaa bhuuta.m caraacaram	\|\|39\|\|
naanto.asti mama divyaanaa.m vibhuutiinaa.m para.mtapa	\|
e.sa tuudde"sataH prokto vibhuutervistaro mayaa	\|\|40\|\|
yadyadvibhuutimatsattva.m "sriimaduurjitameva vaa	\|
tattadevaavagaccha tva.m mama tejo.m.a"sasa.mbhavam	\|\|41\|\|
athavaa bahunaitena ki.m j~naatena tavaarjuna	\|
vi.s.tabhyaahamida.m k.rtsnamekaa.m"sena sthito jagat	\|\|42\|\|

.o tatsaditi "sriimadbhagavadgiitaasuupani.satsu brahmavidyaayaa.m yoga"saastre "sriik.r.sNaarjunasa.mvaade vibhuutiyogo naama da"samo.adhyaayaH ||10||

adhyaaya 11 • vi"svaruupadar"sanayoga

ekaada"so.adhyaayaH

arjuna uvaaca\|
madanugrahaaya parama.m guhyamadhyaatmasa.mj~nitam	\|
yattvayokta.m vacastena moho.aya.m vigato mama	\|\|1\|\|
bhavaapyayau hi bhuutaanaa.m "srutau vistara"so mayaa	\|
tvattaH kamalapatraak.sa maahaatmyamapi caavyayam	\|\|2\|\|
evametadyathaattha tvamaatmaana.m parame"svara	\|
dra.s.tumicchaami te ruupamai"svara.m puru.sottama	\|\|3\|\|
manyase yadi tacchakya.m mayaa dra.s.tumiti prabho	\|
yoge"svara tato me tva.m dar"sayaatmaanamavyayam	\|\|4\|\|
"sriibhagavaanuvaaca\|
pa"sya me paartha ruupaaNi "sata"so.atha sahasra"saH	\|
naanaavidhaani divyaani naanaavarNaak.rtiini ca	\|\|5\|\|
pa"syaadityaanvasuunrudraana"svinau marutastathaa	\|
bahuunyad.r.s.tapuurvaaNi pa"syaa"scaryaaNi bhaarata	\|\|6\|\|
ihaikastha.m jagatk.rtsna.m pa"syaadya sacaraacaram	\|
mama dehe gu.daake"sa yaccaanyaddra.s.tumicchasi	\|\|7\|\|
na tu maa.m "sakyase dra.s.tumanenaiva svacak.su.saa	\|
divya.m dadaami te cak.suH pa"sya me yogamai"svaram	\|\|8\|\|
sa.mjaya uvaaca\|
evamuktvaa tato raajanmahaayoge"svaro hariH	\|
dar"sayaamaasa paarthaaya parama.m ruupamai"svaram	\|\|9\|\|
anekavaktranayanamanekaadbhutadar"sanam	\|
anekadivyaabharaNa.m divyaanekodyataayudham	\|\|10\|\|
divyamaalyaambaradhara.m divyagandhaanulepanam	\|
sarvaa"scaryamaya.m devamananta.m vi"svatomukham	\|\|11\|\|
divi suuryasahasrasya bhavedyugapadutthitaa	\|
yadi bhaaH sad.r"sii saa syaadbhaasastasya mahaatmanaH	\|\|12\|\|
tatraikastha.m jagatk.rtsna.m pravibhaktamanekadhaa	\|
apa"syaddevadevasya "sariire paaN.davastadaa	\|\|13\|\|
tataH sa vismayaavi.s.to h.r.s.taromaa dhana.mjayaH	\|
praNamya "sirasaa deva.m k.rtaa~njalirabhaa.sata	\|\|14\|\|
arjuna uvaaca\|
pa"syaami devaa.mstava deva dehe sarvaa.mstathaa bhuutavi"se.sasa.mghaan	\|
brahmaaNamii"sa.m kamalaasanastham.r.sii.m"sca sarvaanuragaa.m"sca divyaan	\|\|15\|\|
anekabaahuudaravaktranetra.m pa"syaami tvaa.m sarvato.anantaruupam	\|
naanta.m na madhya.m na punastavaadi.m pa"syaami vi"sve"svara vi"svaruupa	\|\|16\|\|
kirii.tina.m gadina.m cakriNa.m ca tejoraa"si.m sarvato diiptimantam	\|
pa"syaami tvaa.m durniriik.sya.m samantaaddiiptaanalaarkadyutimaprameyam	\|\|17\|\|
tvamak.sara.m parama.m veditavya.m tvamasya vi"svasya para.m nidhaanam	\|
tvamavyayaH "saa"svatadharmagoptaa sanaatanastva.m puru.so mato me	\|\|18\|\|
anaadimadhyaantamanantaviiryamanantabaahu.m "sa"sisuuryanetram	\|
pa"syaami tvaa.m diiptahutaa"savaktra.m svatejasaa vi"svamida.m tapantam	\|\|19\|\|
dyaavaap.rthivyoridamantara.m hi vyaapta.m tvayaikena di"sa"sca sarvaaH	\|
d.r.s.tvaadbhuta.m ruupamugra.m taveda.m lokatraya.m pravyathita.m mahaatman	\|\|20\|\|
amii hi tvaa.m surasa"nghaa vi"santi kecidbhiitaaH praa~njalayo g.rNanti	\|
svastiityuktvaa mahar.sisiddhasa.mghaaH stuvanti tvaa.m stutibhiH pu.skalaabhiH	\|\|21\|\|
rudraadityaa vasavo ye ca saadhyaa vi"sve.a"svinau maruta"sco.smapaa"sca	\|
gandharvayak.saasurasiddhasa.mghaa viik.sante tvaa.m vismitaa"scaiva sarve	\|\|22\|\|
ruupa.m mahatte bahuvaktranetra.m mahaabaaho bahubaahuurupaadam	\|
bahuudara.m bahuda.m.s.traakaraala.m d.r.s.tvaa lokaaH pravyathitaastathaaham	\|\|23\|\|
nabhaHsp.r"sa.m diiptamanekavarNa.m vyaattaanana.m diiptavi"saalanetram	\|
d.r.s.tvaa hi tvaa.m pravyathitaantaraatmaa dh.rti.m na vindaami "sama.m ca vi.sNo	\|\|24\|\|
da.m.s.traakaraalaani ca te mukhaani d.r.s.tvaiva kaalaanalasa.mnibhaani	\|
di"so na jaane na labhe ca "sarma prasiida deve"sa jagannivaasa	\|\|25\|\|
amii ca tvaa.m dh.rtaraa.s.trasya putraaH sarve sahaivaavanipaalasa.mghaiH	\|
bhii.smo droNaH suutaputrastathaasau sahaasmadiiyairapi yodhamukhyaiH	\|\|26\|\|
vaktraaNi te tvaramaaNaa vi"santi da.m.s.traakaraalaani bhayaanakaani	\|
kecidvilagnaa da"sanaantare.su sa.md.r"syante cuurNitairuttamaa"ngaiH	\|\|27\|\|
yathaa nadiinaa.m bahavo.ambuvegaaH samudramevaabhimukhaa dravanti	\|
tathaa tavaamii naralokaviiraa vi"santi vaktraaNyabhivijvalanti	\|\|28\|\|
yathaa pradiipta.m jvalana.m pata.mgaa vi"santi naa"saaya sam.rddhavegaaH	\|
tathaiva naa"saaya vi"santi lokaastavaapi vaktraaNi sam.rddhavegaaH	\|\|29\|\|
lelihyase grasamaanaH samantaallokaansamagraanvadanairjvaladbhiH	\|
tejobhiraapuurya jagatsamagra.m bhaasastavograaH pratapanti vi.sNo	\|\|30\|\|
aakhyaahi me ko bhavaanugraruupo namo.astu te devavara prasiida	\|
vij~naatumicchaami bhavantamaadya.m na hi prajaanaami tava prav.rttim	\|\|31\|\|
"sriibhagavaanuvaaca\|
kaalo.asmi lokak.sayak.rtprav.rddho lokaansamaahartumiha prav.rttaH	\|
.rte.api tvaa.m na bhavi.syanti sarve ye.avasthitaaH pratyaniike.su yodhaaH	\|\|32\|\|
tasmaattvamutti.s.tha ya"so labhasva jitvaa "satruunbhu"nk.sva raajya.m sam.rddham	\|
mayaivaite nihataaH puurvameva nimittamaatra.m bhava savyasaacin	\|\|33\|\|
droNa.m ca bhii.sma.m ca jayadratha.m ca karNa.m tathaanyaanapi yodhaviiraan	\|
mayaa hataa.mstva.m jahi maa vyathi.s.thaa yudhyasva jetaasi raNe sapatnaan	\|\|34\|\|
sa.mjaya uvaaca\|
etacchrutvaa vacana.m ke"savasya k.rtaa~njalirvepamaanaH kirii.tii	\|
namask.rtvaa bhuuya evaaha k.r.sNa.m sagadgada.m bhiitabhiitaH praNamya	\|\|35\|\|
arjuna uvaaca\|
sthaane h.r.siike"sa tava prakiirtyaa jagatprah.r.syatyanurajyate ca	\|
rak.saa.msi bhiitaani di"so dravanti sarve namasyanti ca siddhasa.mghaaH	\|\|36\|\|
kasmaacca te na nameranmahaatmangariiyase brahmaNo.apyaadikartre	\|
ananta deve"sa jagannivaasa tvamak.sara.m sadasattatpara.m yat	\|\|37\|\|
tvamaadidevaH puru.saH puraaNastvamasya vi"svasya para.m nidhaanam	\|
vettaasi vedya.m ca para.m ca dhaama tvayaa tata.m vi"svamanantaruupa	\|\|38\|\|
vaayuryamo.agnirvaruNaH "sa"saa"nkaH prajaapatistva.m prapitaamaha"sca	\|
namo namaste.astu sahasrak.rtvaH puna"sca bhuuyo.api namo namaste	\|\|39\|\|
namaH purastaadatha p.r.s.thataste namo.astu te sarvata eva sarva	\|
anantaviiryaamitavikramastva.m sarva.m samaapno.si tato.asi sarvaH	\|\|40\|\|
sakheti matvaa prasabha.m yadukta.m he k.r.sNa he yaadava he sakheti	\|
ajaanataa mahimaana.m taveda.m mayaa pramaadaatpraNayena vaapi	\|\|41\|\|
yaccaavahaasaarthamasatk.rto.asi vihaara"sayyaasanabhojane.su	\|
eko.athavaapyacyuta tatsamak.sa.m tatk.saamaye tvaamahamaprameyam	\|\|42\|\|
pitaasi lokasya caraacarasya tvamasya puujya"sca gururgariiyaan	\|
na tvatsamo.astyabhyadhikaH kuto.anyo lokatraye.apyapratimaprabhaava	\|\|43\|\|
tasmaatpraNamya praNidhaaya kaaya.m prasaadaye tvaamahamii"samii.dyam	\|
piteva putrasya sakheva sakhyuH priyaH priyaayaarhasi deva so.dhum	\|\|44\|\|
ad.r.s.tapuurva.m h.r.sito.asmi d.r.s.tvaa bhayena ca pravyathita.m mano me	\|
tadeva me dar"saya devaruupa.m prasiida deve"sa jagannivaasa	\|\|45\|\|
kirii.tina.m gadina.m cakrahastamicchaami tvaa.m dra.s.tumaha.m tathaiva	\|
tenaiva ruupeNa caturbhujena sahasrabaaho bhava vi"svamuurte	\|\|46\|\|
"sriibhagavaanuvaaca\|
mayaa prasannena tavaarjuneda.m ruupa.m para.m dar"sitamaatmayogaat	\|
tejomaya.m vi"svamanantamaadya.m yanme tvadanyena na d.r.s.tapuurvam	\|\|47\|\|
na vedayaj~naadhyayanairna daanairna ca kriyaabhirna tapobhirugraiH	\|
eva.mruupaH "sakya aha.m n.rloke dra.s.tu.m tvadanyena kurupraviira	\|\|48\|\|
maa te vyathaa maa ca vimuu.dhabhaavo d.r.s.tvaa ruupa.m ghoramiid.r"nmamedam	\|
vyapetabhiiH priitamanaaH punastva.m tadeva me ruupamida.m prapa"sya	\|\|49\|\|
sa.mjaya uvaaca\|
ityarjuna.m vaasudevastathoktvaa svaka.m ruupa.m dar"sayaamaasa bhuuyaH	\|
aa"svaasayaamaasa ca bhiitamena.m bhuutvaa punaH saumyavapurmahaatmaa	\|\|50\|\|
arjuna uvaaca\|
d.r.s.tveda.m maanu.sa.m ruupa.m tava saumya.m janaardana	\|
idaaniimasmi sa.mv.rttaH sacetaaH prak.rti.m gataH	\|\|51\|\|
"sriibhagavaanuvaaca\|
sudurdar"samida.m ruupa.m d.r.s.tavaanasi yanmama	\|
devaa apyasya ruupasya nitya.m dar"sanakaa"nk.siNaH	\|\|52\|\|
naaha.m vedairna tapasaa na daanena na cejyayaa	\|
"sakya eva.mvidho dra.s.tu.m d.r.s.tavaanasi maa.m yathaa	\|\|53\|\|
bhaktyaa tvananyayaa "sakya ahameva.mvidho.arjuna	\|
j~naatu.m dra.s.tu.m ca tattvena prave.s.tu.m ca para.mtapa	\|\|54\|\|
matkarmak.rnmatparamo madbhaktaH sa"ngavarjitaH	\|
nirvairaH sarvabhuute.su yaH sa maameti paaN.dava	\|\|55\|\|

.o tatsaditi "sriimadbhagavadgiitaasuupani.satsu brahmavidyaayaa.m yoga"saastre "sriik.r.sNaarjunasa.mvaade vi"svaruupadar"sanayogo naamaikaada"so.adhyaayaH ||11||

adhyaaya 12 • bhaktiyoga

dvaada"so.adhyaayaH

arjuna uvaaca\|
eva.m satatayuktaa ye bhaktaastvaa.m paryupaasate	\|
ye caapyak.saramavyakta.m te.saa.m ke yogavittamaaH	\|\|1\|\|
"sriibhagavaanuvaaca\|
mayyaave"sya mano ye maa.m nityayuktaa upaasate	\|
"sraddhayaa parayopetaaste me yuktatamaa mataaH	\|\|2\|\|
ye tvak.saramanirde"syamavyakta.m paryupaasate	\|
sarvatragamacintya.m ca kuu.tasthamacala.m dhruvam	\|\|3\|\|
sa.mniyamyendriyagraama.m sarvatra samabuddhayaH	\|
te praapnuvanti maameva sarvabhuutahite rataaH	\|\|4\|\|
kle"so.adhikataraste.saamavyaktaasaktacetasaam	\|
avyaktaa hi gatirduHkha.m dehavadbhiravaapyate	\|\|5\|\|
ye tu sarvaaNi karmaaNi mayi sa.mnyasya matparaaH	\|
ananyenaiva yogena maa.m dhyaayanta upaasate	\|\|6\|\|
te.saamaha.m samuddhartaa m.rtyusa.msaarasaagaraat	\|
bhavaamina ciraatpaartha mayyaave"sitacetasaam	\|\|7\|\|
mayyeva mana aadhatsva mayi buddhi.m nive"saya	\|
nivasi.syasi mayyeva ata uurdhva.m na sa.m"sayaH	\|\|8\|\|
atha citta.m samaadhaatu.m na "sakno.si mayi sthiram	\|
abhyaasayogena tato maamicchaaptu.m dhana.mjaya	\|\|9\|\|
abhyaase.apyasamartho.asi matkarmaparamo bhava	\|
madarthamapi karmaaNi kurvansiddhimavaapsyasi	\|\|10\|\|
athaitadapya"sakto.asi kartu.m madyogamaa"sritaH	\|
sarvakarmaphalatyaaga.m tataH kuru yataatmavaan	\|\|11\|\|
"sreyo hi j~naanamabhyaasaajj~naanaaddhyaana.m vi"si.syate	\|
dhyaanaatkarmaphalatyaagastyaagaacchaantiranantaram	\|\|12\|\|
adve.s.taa sarvabhuutaanaa.m maitraH karuNa eva ca	\|
nirmamo niraha.mkaaraH samaduHkhasukhaH k.samii	\|\|13\|\|
sa.mtu.s.taH satata.m yogii yataatmaa d.r.dhani"scayaH	\|
mayyarpitamanobuddhiryo madbhaktaH sa me priyaH	\|\|14\|\|
yasmaannodvijate loko lokaannodvijate ca yaH	\|
har.saamar.sabhayodvegairmukto yaH sa ca me priyaH	\|\|15\|\|
anapek.saH "sucirdak.sa udaasiino gatavyathaH	\|
sarvaarambhaparityaagii yo madbhaktaH sa me priyaH	\|\|16\|\|
yo na h.r.syati na dve.s.ti na "socati na kaa"nk.sati	\|
"subhaa"subhaparityaagii bhaktimaanyaH sa me priyaH	\|\|17\|\|
samaH "satrau ca mitre ca tathaa maanaapamaanayoH	\|
"siito.sNasukhaduHkhe.su samaH sa"ngavivarjitaH	\|\|18\|\|
tulyanindaastutirmaunii sa.mtu.s.to yena kenacit	\|
aniketaH sthiramatirbhaktimaanme priyo naraH	\|\|19\|\|
ye tu dharmyaam.rtamida.m yathokta.m paryupaasate	\|
"sraddadhaanaa matparamaa bhaktaaste.atiiva me priyaaH	\|\|20\|\|

.o tatsaditi "sriimadbhagavadgiitaasuupani.satsu brahmavidyaayaa.m yoga"saastre "sriik.r.sNaarjunasa.mvaade bhaktiyogo naama dvaada"so.adhyaayaH ||12||

adhyaaya 13 • k.setrak.setraj~navibhaagayoga

trayoda"so.adhyaayaH

"sriibhagavaanuvaaca\|
ida.m "sariira.m kaunteya k.setramityabhidhiiyate	\|
etadyo vetti ta.m praahuH k.setraj~na iti tadvidaH	\|\|1\|\|
k.setraj~na.m caapi maa.m viddhi sarvak.setre.su bhaarata	\|
k.setrak.setraj~nayorj~naana.m yattajj~naana.m mata.m mama	\|\|2\|\|
tatk.setra.m yacca yaad.rkca yadvikaari yata"sca yat	\|
sa ca yo yatprabhaava"sca tatsamaasena me "s.rNu	\|\|3\|\|
.r.sibhirbahudhaa giita.m chandobhirvividhaiH p.rthak	\|
brahmasuutrapadai"scaiva hetumadbhirvini"scitaiH	\|\|4\|\|
mahaabhuutaanyaha.mkaaro buddhiravyaktameva ca	\|
indriyaaNi da"saika.m ca pa~nca cendriyagocaraaH	\|\|5\|\|
icchaa dve.saH sukha.m duHkha.m sa.mghaata"scetanaa dh.rtiH	\|
etatk.setra.m samaasena savikaaramudaah.rtam	\|\|6\|\|
amaanitvamadambhitvamahi.msaa k.saantiraarjavam	\|
aacaaryopaasana.m "sauca.m sthairyamaatmavinigrahaH	\|\|7\|\|
indriyaarthe.su vairaagyamanaha.mkaara eva ca	\|
janmam.rtyujaraavyaadhiduHkhado.saanudar"sanam	\|\|8\|\|
asaktiranabhi.sva"ngaH putradaarag.rhaadi.su	\|
nitya.m ca samacittatvami.s.taani.s.topapatti.su	\|\|9\|\|
mayi caananyayogena bhaktiravyabhicaariNii	\|
viviktade"sasevitvamaratirjanasa.msadi	\|\|10\|\|
adhyaatmaj~naananityatva.m tattvaj~naanaarthadar"sanam	\|
etajj~naanamiti proktamaj~naana.m yadato.anyathaa	\|\|11\|\|
j~neya.m yattatpravak.syaami yajj~naatvaam.rtama"snute	\|
anaadimatpara.m brahma na sattannaasaducyate	\|\|12\|\|
sarvataHpaaNipaada.m tatsarvato.ak.si"siromukham	\|
sarvataH"srutimalloke sarvamaav.rtya ti.s.thati	\|\|13\|\|
sarvendriyaguNaabhaasa.m sarvendriyavivarjitam	\|
asakta.m sarvabh.rccaiva nirguNa.m guNabhokt.r ca	\|\|14\|\|
bahiranta"sca bhuutaanaamacara.m carameva ca	\|
suuk.smatvaattadavij~neya.m duurastha.m caantike ca tat	\|\|15\|\|
avibhakta.m ca bhuute.su vibhaktamiva ca sthitam	\|
bhuutabhart.r ca tajj~neya.m grasi.sNu prabhavi.sNu ca	\|\|16\|\|
jyoti.saamapi tajjyotistamasaH paramucyate	\|
j~naana.m j~neya.m j~naanagamya.m h.rdi sarvasya vi.s.thitam	\|\|17\|\|
iti k.setra.m tathaa j~naana.m j~neya.m cokta.m samaasataH	\|
madbhakta etadvij~naaya madbhaavaayopapadyate	\|\|18\|\|
prak.rti.m puru.sa.m caiva viddhyanaadi ubhaavapi	\|
vikaaraa.m"sca guNaa.m"scaiva viddhi prak.rtisa.mbhavaan	\|\|19\|\|
kaaryakaaraNakart.rtve hetuH prak.rtirucyate	\|
puru.saH sukhaduHkhaanaa.m bhokt.rtve heturucyate	\|\|20\|\|
puru.saH prak.rtistho hi bhu"nkte prak.rtijaanguNaan	\|
kaaraNa.m guNasa"ngo.asya sadasadyonijanmasu	\|\|21\|\|
upadra.s.taanumantaa ca bhartaa bhoktaa mahe"svaraH	\|
paramaatmeti caapyukto dehe.asminpuru.saH paraH	\|\|22\|\|
ya eva.m vetti puru.sa.m prak.rti.m ca guNaiH saha	\|
sarvathaa vartamaano.api na sa bhuuyo.abhijaayate	\|\|23\|\|
dhyaanenaatmani pa"syanti kecidaatmaanamaatmanaa	\|
anye saa.mkhyena yogena karmayogena caapare	\|\|24\|\|
anye tvevamajaanantaH "srutvaanyebhya upaasate	\|
te.api caatitarantyeva m.rtyu.m "srutiparaayaNaaH	\|\|25\|\|
yaavatsa.mjaayate ki.mcitsattva.m sthaavaraja"ngamam	\|
k.setrak.setraj~nasa.myogaattadviddhi bharatar.sabha	\|\|26\|\|
sama.m sarve.su bhuute.su ti.s.thanta.m parame"svaram	\|
vina"syatsvavina"syanta.m yaH pa"syati sa pa"syati	\|\|27\|\|
sama.m pa"syanhi sarvatra samavasthitamii"svaram	\|
na hinastyaatmanaatmaana.m tato yaati paraa.m gatim	\|\|28\|\|
prak.rtyaiva ca karmaaNi kriyamaaNaani sarva"saH	\|
yaH pa"syati tathaatmaanamakartaara.m sa pa"syati	\|\|29\|\|
yadaa bhuutap.rthagbhaavamekasthamanupa"syati	\|
tata eva ca vistaara.m brahma sa.mpadyate tadaa	\|\|30\|\|
anaaditvaannirguNatvaatparamaatmaayamavyayaH	\|
"sariirastho.api kaunteya na karoti na lipyate	\|\|31\|\|
yathaa sarvagata.m sauk.smyaadaakaa"sa.m nopalipyate	\|
sarvatraavasthito dehe tathaatmaa nopalipyate	\|\|32\|\|
yathaa prakaa"sayatyekaH k.rtsna.m lokamima.m raviH	\|
k.setra.m k.setrii tathaa k.rtsna.m prakaa"sayati bhaarata	\|\|33\|\|
k.setrak.setraj~nayorevamantara.m j~naanacak.su.saa	\|
bhuutaprak.rtimok.sa.m ca ye viduryaanti te param	\|\|34\|\|

.o tatsaditi "sriimadbhagavadgiitaasuupani.satsu brahmavidyaayaa.m yoga"saastre "sriik.r.sNaarjunasa.mvaade k.setrak.setraj~navibhaagayogo naama trayoda"so.adhyaayaH ||13||

adhyaaya 14 • guNatrayavibhaagayoga

caturda"so.adhyaayaH

"sriibhagavaanuvaaca\|
para.m bhuuyaH pravak.syaami j~naanaanaa.m j~naanamuttamam	\|
yajj~naatvaa munayaH sarve paraa.m siddhimito gataaH	\|\|1\|\|
ida.m j~naanamupaa"sritya mama saadharmyamaagataaH	\|
sarge.api nopajaayante pralaye na vyathanti ca	\|\|2\|\|
mama yonirmahadbrahma tasmingarbha.m dadhaamyaham	\|
sa.mbhavaH sarvabhuutaanaa.m tato bhavati bhaarata	\|\|3\|\|
sarvayoni.su kaunteya muurtayaH sa.mbhavanti yaaH	\|
taasaa.m brahma mahadyoniraha.m biijapradaH pitaa	\|\|4\|\|
sattva.m rajastama iti guNaaH prak.rtisa.mbhavaaH	\|
nibadhnanti mahaabaaho dehe dehinamavyayam	\|\|5\|\|
tatra sattva.m nirmalatvaatprakaa"sakamanaamayam	\|
sukhasa"ngena badhnaati j~naanasa"ngena caanagha	\|\|6\|\|
rajo raagaatmaka.m viddhi t.r.sNaasa"ngasamudbhavam	\|
tannibadhnaati kaunteya karmasa"ngena dehinam	\|\|7\|\|
tamastvaj~naanaja.m viddhi mohana.m sarvadehinaam	\|
pramaadaalasyanidraabhistannibadhnaati bhaarata	\|\|8\|\|
sattva.m sukhe sa.mjayati rajaH karmaNi bhaarata	\|
j~naanamaav.rtya tu tamaH pramaade sa.mjayatyuta	\|\|9\|\|
rajastama"scaabhibhuuya sattva.m bhavati bhaarata	\|
rajaH sattva.m tama"scaiva tamaH sattva.m rajastathaa	\|\|10\|\|
sarvadvaare.su dehe.asminprakaa"sa upajaayate	\|
j~naana.m yadaa tadaa vidyaadviv.rddha.m sattvamityuta	\|\|11\|\|
lobhaH prav.rttiraarambhaH karmaNaama"samaH sp.rhaa	\|
rajasyetaani jaayante viv.rddhe bharatar.sabha	\|\|12\|\|
aprakaa"so.aprav.rtti"sca pramaado moha eva ca	\|
tamasyetaani jaayante viv.rddhe kurunandana	\|\|13\|\|
yadaa sattve prav.rddhe tu pralaya.m yaati dehabh.rt	\|
tadottamavidaa.m lokaanamalaanpratipadyate	\|\|14\|\|
rajasi pralaya.m gatvaa karmasa"ngi.su jaayate	\|
tathaa praliinastamasi muu.dhayoni.su jaayate	\|\|15\|\|
karmaNaH suk.rtasyaahuH saattvika.m nirmala.m phalam	\|
rajasastu phala.m duHkhamaj~naana.m tamasaH phalam	\|\|16\|\|
sattvaatsa.mjaayate j~naana.m rajaso lobha eva ca	\|
pramaadamohau tamaso bhavato.aj~naanameva ca	\|\|17\|\|
uurdhva.m gacchanti sattvasthaa madhye ti.s.thanti raajasaaH	\|
jaghanyaguNav.rttisthaa adho gacchanti taamasaaH	\|\|18\|\|
naanya.m guNebhyaH kartaara.m yadaa dra.s.taanupa"syati	\|
guNebhya"sca para.m vetti madbhaava.m so.adhigacchati	\|\|19\|\|
guNaanetaanatiitya triindehii dehasamudbhavaan	\|
janmam.rtyujaraaduHkhairvimukto.am.rtama"snute	\|\|20\|\|
arjuna uvaaca\|
kairli"ngaistriinguNaanetaanatiito bhavati prabho	\|
kimaacaaraH katha.m caitaa.mstriinguNaanativartate	\|\|21\|\|
"sriibhagavaanuvaaca\|
prakaa"sa.m ca prav.rtti.m ca mohameva ca paaN.dava	\|
ta dve.s.ti sa.mprav.rttaani na niv.rttaani kaa"nk.sati	\|\|22\|\|
udaasiinavadaasiino guNairyo na vicaalyate	\|
guNaa vartanta ityeva yo.avati.s.thati ne"ngate	\|\|23\|\|
samaduHkhasukhaH svasthaH samalo.s.taa"smakaa~ncanaH	\|
tulyapriyaapriyo dhiirastulyanindaatmasa.mstutiH	\|\|24\|\|
maanaapamaanayostulyastulyo mitraaripak.sayoH	\|
sarvaarambhaparityaagii guNaatiitaH sa ucyate	\|\|25\|\|
maa.m ca yo.avyabhicaareNa bhaktiyogena sevate	\|
sa guNaansamatiityaitaanbrahmabhuuyaaya kalpate	\|\|26\|\|
brahmaNo hi prati.s.thaahamam.rtasyaavyayasya ca	\|
"saa"svatasya ca dharmasya sukhasyaikaantikasya ca	\|\|27\|\|

.o tatsaditi "sriimadbhagavadgiitaasuupani.satsu brahmavidyaayaa.m yoga"saastre "sriik.r.sNaarjunasa.mvaade guNatrayavibhaagayogo naama caturda"so.adhyaayaH ||14||

adhyaaya 15 • puru.sottamayoga

pa~ncada"so.adhyaayaH

"sriibhagavaanuvaaca\|
uurdhvamuulamadhaH"saakhama"svattha.m praahuravyayam	\|
chandaa.msi yasya parNaani yasta.m veda sa vedavit	\|\|1\|\|
adha"scordhva.m pras.rtaastasya "saakhaa guNaprav.rddhaa vi.sayapravaalaaH	\|
adha"sca muulaanyanusa.mtataani karmaanubandhiini manu.syaloke	\|\|2\|\|
na ruupamasyeha tathopalabhyate naanto na caadirna ca sa.mprati.s.thaa	\|
a"svatthamena.m suviruu.dhamuulamasa"nga"sastreNa d.r.dhena chittvaa	\|\|3\|\|
tataH pada.m tatparimaargitavya.m yasmingataa na nivartanti bhuuyaH	\|
tameva caadya.m puru.sa.m prapadye yataH prav.rttiH pras.rtaa puraaNii	\|\|4\|\|
nirmaanamohaa jitasa"ngado.saa adhyaatmanityaa viniv.rttakaamaaH	\|
dvandvairvimuktaaH sukhaduHkhasa.mj~nairgacchantyamuu.dhaaH padamavyaya.m tat	\|\|5\|\|
na tadbhaasayate suuryo na "sa"saa"nko na paavakaH	\|
yadgatvaa na nivartante taddhaama parama.m mama	\|\|6\|\|
mamaivaa.m"so jiivaloke jiivabhuutaH sanaatanaH	\|
manaH.sa.s.thaaniindriyaaNi prak.rtisthaani kar.sati	\|\|7\|\|
"sariira.m yadavaapnoti yaccaapyutkraamatii"svaraH	\|
g.rhiitvaitaani sa.myaati vaayurgandhaanivaa"sayaat	\|\|8\|\|
"srotra.m cak.suH spar"sana.m ca rasana.m ghraaNameva ca	\|
adhi.s.thaaya mana"scaaya.m vi.sayaanupasevate	\|\|9\|\|
utkraamanta.m sthita.m vaapi bhu~njaana.m vaa guNaanvitam	\|
vimuu.dhaa naanupa"syanti pa"syanti j~naanacak.su.saH	\|\|10\|\|
yatanto yogina"scaina.m pa"syantyaatmanyavasthitam	\|
yatanto.apyak.rtaatmaano naina.m pa"syantyacetasaH	\|\|11\|\|
yadaadityagata.m tejo jagadbhaasayate.akhilam	\|
yaccandramasi yaccaagnau tattejo viddhi maamakam	\|\|12\|\|
gaamaavi"sya ca bhuutaani dhaarayaamyahamojasaa	\|
pu.sNaami cau.sadhiiH sarvaaH somo bhuutvaa rasaatmakaH	\|\|13\|\|
aha.m vai"svaanaro bhuutvaa praaNinaa.m dehamaa"sritaH	\|
praaNaapaanasamaayuktaH pacaamyanna.m caturvidham	\|\|14\|\|
sarvasya caaha.m h.rdi sannivi.s.to mattaH sm.rtirj~naanamapohana.m ca	\|
vedai"sca sarvairahameva vedyo vedaantak.rdvedavideva caaham	\|\|15\|\|
dvaavimau puru.sau loke k.sara"scaak.sara eva ca	\|
k.saraH sarvaaNi bhuutaani kuu.tastho.ak.sara ucyate	\|\|16\|\|
uttamaH puru.sastvanyaH paramaatmetyudhaah.rtaH	\|
yo lokatrayamaavi"sya bibhartyavyaya ii"svaraH	\|\|17\|\|
yasmaatk.saramatiito.ahamak.saraadapi cottamaH	\|
ato.asmi loke vede ca prathitaH puru.sottamaH	\|\|18\|\|
yo maamevamasa.mmuu.dho jaanaati puru.sottamam	\|
sa sarvavidbhajati maa.m sarvabhaavena bhaarata	\|\|19\|\|
iti guhyatama.m "saastramidamukta.m mayaanagha	\|
etadbuddhvaa buddhimaansyaatk.rtak.rtya"sca bhaarata	\|\|20\|\|

.o tatsaditi "sriimadbhagavadgiitaasuupani.satsu brahmavidyaayaa.m yoga"saastre "sriik.r.sNaarjunasa.mvaade puru.sottamayogo naama pa~ncada"so.adhyaayaH ||15||

adhyaaya 16 • daivaasurasa.mpadvibhaagayoga

.so.da"so.adhyaayaH

"sriibhagavaanuvaaca\|
abhaya.m sattvasa.m"suddhirj~naanayogavyavasthitiH	\|
daana.m dama"sca yaj~na"sca svaadhyaayastapa aarjavam	\|\|1\|\|
ahi.msaa satyamakrodhastyaagaH "saantirapai"sunam	\|
dayaa bhuute.svaloluptva.m maardava.m hriiracaapalam	\|\|2\|\|
tejaH k.samaa dh.rtiH "saucamadroho naatimaanitaa	\|
bhavanti sa.mpada.m daiviimabhijaatasya bhaarata	\|\|3\|\|
dambho darpo.abhimaana"sca krodhaH paaru.syameva ca	\|
aj~naana.m caabhijaatasya paartha sa.mpadamaasuriim	\|\|4\|\|
daivii sa.mpadvimok.saaya nibandhaayaasurii mataa	\|
maa "sucaH sa.mpada.m daiviimabhijaato.asi paaN.dava	\|\|5\|\|
dvau bhuutasargau loke.asmindaiva aasura eva ca	\|
daivo vistara"saH prokta aasura.m paartha me "s.rNu	\|\|6\|\|
prav.rtti.m ca niv.rtti.m ca janaa na viduraasuraaH	\|
na "sauca.m naapi caacaaro na satya.m te.su vidyate	\|\|7\|\|
asatyamaprati.s.tha.m te jagadaahuranii"svaram	\|
aparasparasa.mbhuuta.m kimanyatkaamahaitukam	\|\|8\|\|
etaa.m d.r.s.timava.s.tabhya na.s.taatmaano.alpabuddhayaH	\|
prabhavantyugrakarmaaNaH k.sayaaya jagato.ahitaaH	\|\|9\|\|
kaamamaa"sritya du.spuura.m dambhamaanamadaanvitaaH	\|
mohaadg.rhiitvaasadgraahaanpravartante.a"sucivrataaH	\|\|10\|\|
cintaamaparimeyaa.m ca pralayaantaamupaa"sritaaH	\|
kaamopabhogaparamaa etaavaditi ni"scitaaH	\|\|11\|\|
aa"saapaa"sa"satairbaddhaaH kaamakrodhaparaayaNaaH	\|
iihante kaamabhogaarthamanyaayenaarthasa.mcayaan	\|\|12\|\|
idamadya mayaa labdhamima.m praapsye manoratham	\|
idamastiidamapi me bhavi.syati punardhanam	\|\|13\|\|
asau mayaa hataH "satrurhani.sye caaparaanapi	\|
ii"svaro.ahamaha.m bhogii siddho.aha.m balavaansukhii	\|\|14\|\|
aa.dhyo.abhijanavaanasmi ko.anyosti sad.r"so mayaa	\|
yak.sye daasyaami modi.sya ityaj~naanavimohitaaH	\|\|15\|\|
anekacittavibhraantaa mohajaalasamaav.rtaaH	\|
prasaktaaH kaamabhoge.su patanti narake.a"sucau	\|\|16\|\|
aatmasa.mbhaavitaaH stabdhaa dhanamaanamadaanvitaaH	\|
yajante naamayaj~naiste dambhenaavidhipuurvakam	\|\|17\|\|
aha.mkaara.m bala.m darpa.m kaama.m krodha.m ca sa.m"sritaaH	\|
maamaatmaparadehe.su pradvi.santo.abhyasuuyakaaH	\|\|18\|\|
taanaha.m dvi.sataH kruuraansa.msaare.su naraadhamaan	\|
k.sipaamyajasrama"subhaanaasurii.sveva yoni.su	\|\|19\|\|
aasurii.m yonimaapannaa muu.dhaa janmani janmani	\|
maamapraapyaiva kaunteya tato yaantyadhamaa.m gatim	\|\|20\|\|
trividha.m narakasyeda.m dvaara.m naa"sanamaatmanaH	\|
kaamaH krodhastathaa lobhastasmaadetattraya.m tyajet	\|\|21\|\|
etairvimuktaH kaunteya tamodvaaraistribhirnaraH	\|
aacaratyaatmanaH "sreyastato yaati paraa.m gatim	\|\|22\|\|
yaH "saastravidhimuts.rjya vartate kaamakaarataH	\|
na sa siddhimavaapnoti na sukha.m na paraa.m gatim	\|\|23\|\|
tasmaacchaastra.m pramaaNa.m te kaaryaakaaryavyavasthitau	\|
j~naatvaa "saastravidhaanokta.m karma kartumihaarhasi	\|\|24\|\|

.o tatsaditi "sriimadbhagavadgiitaasuupani.satsu brahmavidyaayaa.m yoga"saastre "sriik.r.sNaarjunasa.mvaade daivaasurasa.mpadvibhaagayogo naama .so.da"so.adhyaayaH ||16||

adhyaaya 17 • "sraddhaatrayavibhaagayoga

saptada"so.adhyaayaH

arjuna uvaaca\|
ye "saastravidhimuts.rjya yajante "sraddhayaanvitaaH	\|
te.saa.m ni.s.thaa tu kaa k.r.sNa sattvamaaho rajastamaH	\|\|1\|\|
"sriibhagavaanuvaaca\|
trividhaa bhavati "sraddhaa dehinaa.m saa svabhaavajaa	\|
saattvikii raajasii caiva taamasii ceti taa.m "s.rNu	\|\|2\|\|
sattvaanuruupaa sarvasya "sraddhaa bhavati bhaarata	\|
"sraddhaamayo.aya.m puru.so yo yacchraddhaH sa eva saH	\|\|3\|\|
yajante saattvikaa devaanyak.sarak.saa.msi raajasaaH	\|
pretaanbhuutagaNaa.m"scaanye yajante taamasaa janaaH	\|\|4\|\|
a"saastravihita.m ghora.m tapyante ye tapo janaaH	\|
dambhaaha.mkaarasa.myuktaaH kaamaraagabalaanvitaaH	\|\|5\|\|
kar.sayantaH "sariirastha.m bhuutagraamamacetasaH	\|
maa.m caivaantaH"sariirastha.m taanviddhyaasurani"scayaan	\|\|6\|\|
aahaarastvapi sarvasya trividho bhavati priyaH	\|
yaj~nastapastathaa daana.m te.saa.m bhedamima.m "s.rNu	\|\|7\|\|
aayuHsattvabalaarogyasukhapriitivivardhanaaH	\|
rasyaaH snigdhaaH sthiraa h.rdyaa aahaaraaH saattvikapriyaaH	\|\|8\|\|
ka.tvamlalavaNaatyu.sNatiik.sNaruuk.savidaahinaH	\|
aahaaraa raajasasye.s.taa duHkha"sokaamayapradaaH	\|\|9\|\|
yaatayaama.m gatarasa.m puuti paryu.sita.m ca yat	\|
ucchi.s.tamapi caamedhya.m bhojana.m taamasapriyam	\|\|10\|\|
aphalaakaa"nk.sibhiryaj~no vidhid.r.s.to ya ijyate	\|
ya.s.tavyameveti manaH samaadhaaya sa saattvikaH	\|\|11\|\|
abhisa.mdhaaya tu phala.m dambhaarthamapi caiva yat	\|
ijyate bharata"sre.s.tha ta.m yaj~na.m viddhi raajasam	\|\|12\|\|
vidhihiinamas.r.s.taanna.m mantrahiinamadak.siNam	\|
"sraddhaavirahita.m yaj~na.m taamasa.m paricak.sate	\|\|13\|\|
devadvijagurupraaj~napuujana.m "saucamaarjavam	\|
brahmacaryamahi.msaa ca "saariira.m tapa ucyate	\|\|14\|\|
anudvegakara.m vaakya.m satya.m priyahita.m ca yat	\|
svaadhyaayaabhyasana.m caiva vaa"nmaya.m tapa ucyate	\|\|15\|\|
manaH prasaadaH saumyatva.m maunamaatmavinigrahaH	\|
bhaavasa.m"suddhirityetattapo maanasamucyate	\|\|16\|\|
"sraddhayaa parayaa tapta.m tapastattrividha.m naraiH	\|
aphalaakaa"nk.sibhiryuktaiH saattvika.m paricak.sate	\|\|17\|\|
satkaaramaanapuujaartha.m tapo dambhena caiva yat	\|
kriyate tadiha prokta.m raajasa.m calamadhruvam	\|\|18\|\|
muu.dhagraaheNaatmano yatpii.dayaa kriyate tapaH	\|
parasyotsaadanaartha.m vaa tattaamasamudaah.rtam	\|\|19\|\|
daatavyamiti yaddaana.m diiyate.anupakaariNe	\|
de"se kaale ca paatre ca taddaana.m saattvika.m sm.rtam	\|\|20\|\|
yattu prattyupakaaraartha.m phalamuddi"sya vaa punaH	\|
diiyate ca parikli.s.ta.m taddaana.m raajasa.m sm.rtam	\|\|21\|\|
ade"sakaale yaddaanamapaatrebhya"sca diiyate	\|
asatk.rtamavaj~naata.m tattaamasamudaah.rtam	\|\|22\|\|
.o tatsaditi nirde"so brahmaNastrividhaH sm.rtaH	\|
braahmaNaastena vedaa"sca yaj~naa"sca vihitaaH puraa	\|\|23\|\|
tasmaadomityudaah.rtya yaj~nadaanatapaHkriyaaH	\|
pravartante vidhaanoktaaH satata.m brahmavaadinaam	\|\|24\|\|
tadityanabhisa.mdhaaya phala.m yaj~natapaHkriyaaH	\|
daanakriyaa"sca vividhaaH kriyante mok.sakaa"nk.sibhiH	\|\|25\|\|
sadbhaave saadhubhaave ca sadityetatprayujyate	\|
pra"saste karmaNi tathaa sacchabdaH paartha yujyate	\|\|26\|\|
yaj~ne tapasi daane ca sthitiH saditi cocyate	\|
karma caiva tadarthiiya.m sadityevaabhidhiiyate	\|\|27\|\|
a"sraddhayaa huta.m datta.m tapastapta.m k.rta.m ca yat	\|
asadityucyate paartha na ca tatprepya no iha	\|\|28\|\|

.o tatsaditi "sriimadbhagavadgiitaasuupani.satsu brahmavidyaayaa.m yoga"saastre "sriik.r.sNaarjunasa.mvaade "sraddhaatrayavibhaagayogo naama saptada"so.adhyaayaH ||17||

adhyaaya 18 • mok.sasa.mnyaasayoga

a.s.taada"so.adhyaayaH

arjuna uvaaca\|
sa.mnyaasasya mahaabaaho tattvamicchaami veditum	\|
tyaagasya ca h.r.siike"sa p.rthakke"sini.suudana	\|\|1\|\|
"sriibhagavaanuvaaca\|
kaamyaanaa.m karmaNaa.m nyaasa.m sa.mnyaasa.m kavayo viduH	\|
sarvakarmaphalatyaaga.m praahustyaaga.m vicak.saNaaH	\|\|2\|\|
tyaajya.m do.savadityeke karma praahurmanii.siNaH	\|
yaj~nadaanatapaHkarma na tyaajyamiti caapare	\|\|3\|\|
ni"scaya.m "s.rNu me tatra tyaage bharatasattama	\|
tyaago hi puru.savyaaghra trividhaH sa.mprakiirtitaH	\|\|4\|\|
yaj~nadaanatapaHkarma na tyaajya.m kaaryameva tat	\|
yaj~no daana.m tapa"scaiva paavanaani manii.siNaam	\|\|5\|\|
etaanyapi tu karmaaNi sa"nga.m tyaktvaa phalaani ca	\|
kartavyaaniiti me paartha ni"scita.m matamuttamam	\|\|6\|\|
niyatasya tu sa.mnyaasaH karmaNo nopapadyate	\|
mohaattasya parityaagastaamasaH parikiirtitaH	\|\|7\|\|
duHkhamityeva yatkarma kaayakle"sabhayaattyajet	\|
sa k.rtvaa raajasa.m tyaaga.m naiva tyaagaphala.m labhet	\|\|8\|\|
kaaryamityeva yatkarma niyata.m kriyate.arjuna	\|
sa"nga.m tyaktvaa phala.m caiva sa tyaagaH saattviko mataH	\|\|9\|\|
na dve.s.tyaku"sala.m karma ku"sale naanu.sajjate	\|
tyaagii sattvasamaavi.s.to medhaavii chinnasa.m"sayaH	\|\|10\|\|
na hi dehabh.rtaa "sakya.m tyaktu.m karmaaNya"se.sataH	\|
yastu karmaphalatyaagii sa tyaagiityabhidhiiyate	\|\|11\|\|
ani.s.tami.s.ta.m mi"sra.m ca trividha.m karmaNaH phalam	\|
bhavatyatyaaginaa.m pretya na tu sa.mnyaasinaa.m kvacit	\|\|12\|\|
pa~ncaitaani mahaabaaho kaaraNaani nibodha me	\|
saa.mkhye k.rtaante proktaani siddhaye sarvakarmaNaam	\|\|13\|\|
adhi.s.thaana.m tathaa kartaa karaNa.m ca p.rthagvidham	\|
vividhaa"sca p.rthakce.s.taa daiva.m caivaatra pa~ncamam	\|\|14\|\|
"sariiravaa"nmanobhiryatkarma praarabhate naraH	\|
nyaayya.m vaa vipariita.m vaa pa~ncaite tasya hetavaH	\|\|15\|\|
tatraiva.m sati kartaaramaatmaana.m kevala.m tu yaH	\|
pa"syatyak.rtabuddhitvaanna sa pa"syati durmatiH	\|\|16\|\|
yasya naaha.mk.rto bhaavo buddhiryasya na lipyate	\|
hatvaa.api sa imaa~mllokaanna hanti na nibadhyate	\|\|17\|\|
j~naana.m j~neya.m parij~naataa trividhaa karmacodanaa	\|
karaNa.m karma karteti trividhaH karmasa.mgrahaH	\|\|18\|\|
j~naana.m karma ca kartaa ca tridhaiva guNabhedataH	\|
procyate guNasa.mkhyaane yathaavacch.rNu taanyapi	\|\|19\|\|
sarvabhuute.su yenaika.m bhaavamavyayamiik.sate	\|
avibhakta.m vibhakte.su tajj~naana.m viddhi saattvikam	\|\|20\|\|
p.rthaktvena tu yajj~naana.m naanaabhaavaanp.rthagvidhaan	\|
vetti sarve.su bhuute.su tajj~naana.m viddhi raajasam	\|\|21\|\|
yattu k.rtsnavadekasminkaarye saktamahaitukam	\|
atattvaarthavadalpa.m ca tattaamasamudaah.rtam	\|\|22\|\|
niyata.m sa"ngarahitamaraagadve.sataH k.rtam	\|
aphalaprepsunaa karma yattatsaattvikamucyate	\|\|23\|\|
yattu kaamepsunaa karma saaha.mkaareNa vaa punaH	\|
kriyate bahulaayaasa.m tadraajasamudaah.rtam	\|\|24\|\|
anubandha.m k.saya.m hi.msaamanapek.sya ca pauru.sam	\|
mohaadaarabhyate karma yattattaamasamucyate	\|\|25\|\|
muktasa"ngo.anaha.mvaadii dh.rtyutsaahasamanvitaH	\|
siddhyasiddhyornirvikaaraH kartaa saattvika ucyate	\|\|26\|\|
raagii karmaphalaprepsurlubdho hi.msaatmako.a"suciH	\|
har.sa"sokaanvitaH kartaa raajasaH parikiirtitaH	\|\|27\|\|
ayuktaH praak.rtaH stabdhaH "sa.tho nai.sk.rtiko.alasaH	\|
vi.saadii diirghasuutrii ca kartaa taamasa ucyate	\|\|28\|\|
buddherbheda.m dh.rte"scaiva guNatastrividha.m "s.rNu	\|
procyamaanama"se.seNa p.rthaktvena dhana.mjaya	\|\|29\|\|
prav.rtti.m ca niv.rtti.m ca kaaryaakaarye bhayaabhaye	\|
bandha.m mok.sa.m ca yaa vetti buddhiH saa paartha saattvikii	\|\|30\|\|
yayaa dharmamadharma.m ca kaarya.m caakaaryameva ca	\|
ayathaavatprajaanaati buddhiH saa paartha raajasii	\|\|31\|\|
adharma.m dharmamiti yaa manyate tamasaav.rtaa	\|
sarvaarthaanvipariitaa.m"sca buddhiH saa paartha taamasii	\|\|32\|\|
dh.rtyaa yayaa dhaarayate manaHpraaNendriyakriyaaH	\|
yogenaavyabhicaariNyaa dh.rtiH saa paartha saattvikii	\|\|33\|\|
yayaa tu dharmakaamaarthaandh.rtyaa dhaarayate.arjuna	\|
prasa"ngena phalaakaa"nk.sii dh.rtiH saa paartha raajasii	\|\|34\|\|
yayaa svapna.m bhaya.m "soka.m vi.saada.m madameva ca	\|
na vimu~ncati durmedhaa dh.rtiH saa paartha taamasii	\|\|35\|\|
sukha.m tvidaanii.m trividha.m "s.rNu me bharatar.sabha	\|
abhyaasaadramate yatra duHkhaanta.m ca nigacchati	\|\|36\|\|
yattadagre vi.samiva pariNaame.am.rtopamam	\|
tatsukha.m saattvika.m proktamaatmabuddhiprasaadajam	\|\|37\|\|
vi.sayendriyasa.myogaadyattadagre.am.rtopamam	\|
pariNaame vi.samiva tatsukha.m raajasa.m sm.rtam	\|\|38\|\|
yadagre caanubandhe ca sukha.m mohanamaatmanaH	\|
nidraalasyapramaadottha.m tattaamasamudaah.rtam	\|\|39\|\|
na tadasti p.rthivyaa.m vaa divi deve.su vaa punaH	\|
sattva.m prak.rtijairmukta.m yadebhiH syaattribhirguNaiH	\|\|40\|\|
braahmaNak.satriyavi"saa.m "suudraaNaa.m ca para.mtapa	\|
karmaaNi pravibhaktaani svabhaavaprabhavairguNaiH	\|\|41\|\|
"samo damastapaH "sauca.m k.saantiraarjavameva ca	\|
j~naana.m vij~naanamaastikya.m brahmakarma svabhaavajam	\|\|42\|\|
"saurya.m tejo dh.rtirdaak.sya.m yuddhe caapyapalaayanam	\|
daanamii"svarabhaava"sca k.saatra.m karma svabhaavajam	\|\|43\|\|
k.r.sigaurak.syavaaNijya.m vai"syakarma svabhaavajam	\|
paricaryaatmaka.m karma "suudrasyaapi svabhaavajam	\|\|44\|\|
sve sve karmaNyabhirataH sa.msiddhi.m labhate naraH	\|
svakarmanirataH siddhi.m yathaa vindati tacch.rNu	\|\|45\|\|
yataH prav.rttirbhuutaanaa.m yena sarvamida.m tatam	\|
svakarmaNaa tamabhyarcya siddhi.m vindati maanavaH	\|\|46\|\|
"sreyaansvadharmo viguNaH paradharmotsvanu.s.thitaat	\|
svabhaavaniyata.m karma kurvannaapnoti kilbi.sam	\|\|47\|\|
sahaja.m karma kaunteya sado.samapi na tyajet	\|
sarvaarambhaa hi do.seNa dhuumenaagnirivaav.rtaaH	\|\|48\|\|
asaktabuddhiH sarvatra jitaatmaa vigatasp.rhaH	\|
nai.skarmyasiddhi.m paramaa.m sa.mnyaasenaadhigacchati	\|\|49\|\|
siddhi.m praapto yathaa brahma tathaapnoti nibodha me	\|
samaasenaiva kaunteya ni.s.thaa j~naanasya yaa paraa	\|\|50\|\|
buddhyaa vi"suddhayaa yukto dh.rtyaatmaana.m niyamya ca	\|
"sabdaadiinvi.sayaa.mstyaktvaa raagadve.sau vyudasya ca	\|\|51\|\|
viviktasevii laghvaa"sii yatavaakkaayamaanasaH	\|
dhyaanayogaparo nitya.m vairaagya.m samupaa"sritaH	\|\|52\|\|
aha.mkaara.m bala.m darpa.m kaama.m krodha.m parigraham	\|
vimucya nirmamaH "saanto brahmabhuuyaaya kalpate	\|\|53\|\|
brahmabhuutaH prasannaatmaa na "socati na kaa"nk.sati	\|
samaH sarve.su bhuute.su madbhakti.m labhate paraam	\|\|54\|\|
bhaktyaa maamabhijaanaati yaavaanya"scaasmi tattvataH	\|
tato maa.m tattvato j~naatvaa vi"sate tadanantaram	\|\|55\|\|
sarvakarmaaNyapi sadaa kurvaaNo madvyapaa"srayaH	\|
matprasaadaadavaapnoti "saa"svata.m padamavyayam	\|\|56\|\|
cetasaa sarvakarmaaNi mayi sa.mnyasya matparaH	\|
buddhiyogamupaa"sritya maccittaH satata.m bhava	\|\|57\|\|
maccittaH sarvadurgaaNi matprasaadaattari.syasi	\|
atha cettvamaha.mkaaraanna "sro.syasi vina"nk.syasi	\|\|58\|\|
yadaha.mkaaramaa"sritya na yotsya iti manyase	\|
mithyai.sa vyavasaayaste prak.rtistvaa.m niyok.syati	\|\|59\|\|
svabhaavajena kaunteya nibaddhaH svena karmaNaa	\|
kartu.m necchasi yanmohaatkari.syasyava"so.api tat	\|\|60\|\|
ii"svaraH sarvabhuutaanaa.m h.rdde"se.arjuna ti.s.thati	\|
bhraamayansarvabhuutaani yantraaruu.dhaani maayayaa	\|\|61\|\|
tameva "saraNa.m gaccha sarvabhaavena bhaarata	\|
tatprasaadaatparaa.m "saanti.m sthaana.m praapsyasi "saa"svatam	\|\|62\|\|
iti te j~naanamaakhyaata.m guhyaadguhyatara.m mayaa	\|
vim.r"syaitada"se.seNa yathecchasi tathaa kuru	\|\|63\|\|
sarvaguhyatama.m bhuuyaH "s.rNu me parama.m vacaH	\|
i.s.to.asi me d.r.dhamiti tato vak.syaami te hitam	\|\|64\|\|
manmanaa bhava madbhakto madyaajii maa.m namaskuru	\|
maamevai.syasi satya.m te pratijaane priyo.asi me	\|\|65\|\|
sarvadharmaanparityajya maameka.m "saraNa.m vraja	\|
aha.m tvaa sarvapaapebhyo mok.sayi.syaami maa "sucaH	\|\|66\|\|
ida.m te naatapaskaaya naabhaktaaya kadaacana	\|
na caa"su"sruu.save vaacya.m na ca maa.m yo.abhyasuuyati	\|\|67\|\|
ya ima.m parama.m guhya.m madbhakte.svabhidhaasyati	\|
bhakti.m mayi paraa.m k.rtvaa maamevai.syatyasa.m"sayaH	\|\|68\|\|
na ca tasmaanmanu.sye.su ka"scinme priyak.rttamaH	\|
bhavitaa na ca me tasmaadanyaH priyataro bhuvi	\|\|69\|\|
adhye.syate ca ya ima.m dharmya.m sa.mvaadamaavayoH	\|
j~naanayaj~nena tenaahami.s.taH syaamiti me matiH	\|\|70\|\|
"sraddhaavaananasuuya"sca "s.rNuyaadapi yo naraH	\|
so.api muktaH "subhaa~mllokaanpraapnuyaatpuNyakarmaNaam	\|\|71\|\|
kaccidetacchruta.m paartha tvayaikaagreNa cetasaa	\|
kaccidaj~naanasa.mmohaH prana.s.taste dhana.mjaya	\|\|72\|\|
arjuna uvaaca\|
na.s.to mohaH sm.rtirlabdhaa tvatprasaadaanmayaacyuta	\|
sthito.asmi gatasa.mdehaH kari.sye vacana.m tava	\|\|73\|\|
sa.mjaya uvaaca\|
ityaha.m vaasudevasya paarthasya ca mahaatmanaH	\|
sa.mvaadamimama"srau.samadbhuta.m romahar.saNam	\|\|74\|\|
vyaasaprasaadaacchrutavaanetadguhyamaha.m param	\|
yoga.m yoge"svaraatk.r.sNaatsaak.saatkathayataH svayam	\|\|75\|\|
raajansa.msm.rtya sa.msm.rtya sa.mvaadamimamadbhutam	\|
ke"savaarjunayoH puNya.m h.r.syaami ca muhurmuhuH	\|\|76\|\|
tacca sa.msm.rtya sa.msm.rtya ruupamatyadbhuta.m hareH	\|
vismayo me mahaanraajanh.r.syaami ca punaH punaH	\|\|77\|\|
yatra yoge"svaraH k.r.sNo yatra paartho dhanurdharaH	\|
tatra "sriirvijayo bhuutirdhruvaa niitirmatirmama	\|\|78\|\|

.o tatsaditi "sriimadbhagavadgiitaasuupani.satsu brahmavidyaayaa.m yoga"saastre "sriik.r.sNaarjunasa.mvaade mok.sasa.mnyaasayogo naamaa.s.taada"so.adhyaayaH ||18||